Μέρα Οδικής Ασφάλειας- Κυκλοφορία με ποδήλατο

Την Τρίτη 24 Μαΐου 2016 στο σχολείο μας πραγματοποιήθηκε διάλεξη από την τροχαία της Αστυνομικής Διεύθυνσης Μόρφου με την επαγγελματική βοήθεια του προέδρου του Συνδέσμου Γονέων και μελών του Συνδέσμου. Μετά από ένα 15λεπτο μάθημα ποδηλασίας, όλοι μεταβήκαμε στο γήπεδο του σχολείου μας, όπου και πραγματοποιήθηκαν διαδρομές ποδηλάτων με παράλληλη διασταύρωση από πεζούς, στη διάβαση πεζών που είχε ζωγραφιστεί σε πανί.
Τα παιδιά χάρηκαν πολύ και έμαθαν πάρα πολλά για το πώς πρέπει να κυκλοφορούν με ασφάλεια με το ποδήλατο τους, πάντα φορώντας το κράνος τους, προσέχοντας παράλληλα και τους πεζούς. Μερικές φωτογραφίες από την εκδήλωση:

Οι πολίτες απέναντι στους εκπαιδευτικούς

ΤΟΥ ΣΑΒΒΑ ΙΑΚΩΒΙΔΗ*

(Παρέμβαση σε σεμινάριο που διοργάνωσαν η ΟΕΛΜΕΚ, η ΠΟΕΔ και η ΟΛΤΕΚ με θέμα: «Η εικόνα και το έργο του εκπαιδευτικού. Το είναι και το φαίνεσθαι» - 19.3.2016, στη Λευκωσία)

Πρώτα απ’ όλα θα ήθελα να ευχαριστήσω τις εκπαιδευτικές οργανώσεις για την τιμή που μου έκαναν να μιλήσω για σας, όχι μόνο ως δημοσιογράφος αλλά και ως πολίτης. Θα ξεκινήσω την παρέμβασή μου, που έχει τίτλο: «Οι πολίτες απέναντι στους εκπαιδευτικούς»,  με μια προσωπική κατάθεση που, νομίζω, την έζησαν και αρκετοί από εσάς:

Σε καιρούς δύσκολους και χαλεπούς η αντίσταση και η επιβίωση του κυπριακού Ελληνισμού στηριζόταν σε τρεις πυλώνες: Στην Παιδεία, στην Εκκλησία και στην οικογένεια, με κορωνίδα την άδολη αγάπη για την πατρίδα μας Κύπρο και την Ελλάδα. Τρανή απόδειξη; Ο ανεπανάληπτος απελευθερωτικός, ηρωικός αγώνας της ΕΟΚΑ. Τότε οι νέοι μας ανέβαιναν στην αγχόνη, υπέμεναν τα βασανιστήρια και σκοτώνονταν σε μάχες με τους Εγγλέζους, με βαθιά πίστη στο Θεό και στην Ελλάδα. Πριν από πολλά χρόνια θυμάμαι πως, κάθε φορά που περνούσαν από μπροστά μας ο ιερέας του χωριού ή ο δάσκαλος, οι κάτοικοι, ανεξαρτήτως ηλικίας, σηκώνονταν όρθιοι και τους χαιρετούσαν με σεβασμό.

Ο ιερέας και ο δάσκαλος προσωποποιούσαν εναργώς τη θρησκεία, την πίστη και την παιδεία, τα ελληνικά γράμματα και δι’ αυτών την πατρίδα. Τότε υπήρχε σεβασμός, επειδή λειτουργούσε ακόμα το αίσθημα της προσωπικής και συλλογικής αξιοπρέπειας, της πίστης και του πάθους για μόρφωση και καταξίωση. Σεμνύνομαι να λέγω, με κάθε ευκαιρία, ότι ευσυνείδητοι, ακραιφνείς, ικανότατοι και άξιοι του ονόματος και του ρόλου τους, δάσκαλοι και καθηγητές με έμαθαν καλά ελληνικά γράμματα. Για μένα ισχύει αδιατάρακτα ότι στους δασκάλους μου χρωστάω το «ευ ζην». Άλλοι καιροί, τότε…

Σήμερα, πολλές μεγάλες ελληνικές λέξεις έχουν φθαρεί, διαφθαρεί και γελοιοποιηθεί, επειδή έχουν αποφλοιωθεί από το πραγματικό νόημά τους από άγλωσσους, ημιμαθείς, άλαλους, ιδιοτελείς και αναξιοπρεπείς. Όπως, π.χ. ο αυτοσεβασμός. Η ανοχή. Η αξιοπρέπεια. Η ελευθερία. Η εντιμότητα. Η υπευθυνότητα. Η σοβαρότητα. Το ήθος. Η αγάπη προς την πατρίδα. Η αλληλεγγύη. Η τιμιότητα. Το ελληνικό φιλότιμο. Η αναγνώριση της προσφοράς.

Κι εσείς, αγαπητοί εκπαιδευτικοί, προσφέρετε. Στην κυριολεξία καταθέτετε κάθε μέρα κι ένα κομμάτι από την ψυχή σας. Προσπαθείτε, κατά τον Καζαντζάκη, να γίνετε η δυνατή γέφυρα από την οποία οι μαθητές σας, ελεύθεροι, μορφωμένοι, κτισμένοι σε αρχές, ιδανικά και αξίες, θα περάσουν απέναντι για να ριχτούν πάνοπλοι, με όσα τους προσφέρατε, στον στίβο της ζωής.

Όσα θα πω στη συνέχεια αποτελούν προσωπικές εμπειρίες, ως γονιός, και μαρτυρίες από εκπαιδευτικούς και γονείς. Θα χωρίσω την παρέμβασή μου στις εξής πτυχές:

-Τι είναι το σχολείο σήμερα;

-Πώς οι μαθητές βλέπουν το σχολείο;

-Τι επιδιώκουν οι γονείς από τους εκπαιδευτικούς, πώς τους αντιμετωπίζουν, τι είναι οι Σύνδεσμοι Γονέων;

-Τι είναι σήμερα ένας εκπαιδευτικός;

-Τι εισηγούμαι να γίνει

Τι είναι το σχολείο σήμερα;

Εσείς οι εκπαιδευτικοί το γνωρίζετε καλύτερα από εμένα. Στους δικούς μου καιρούς, το σχολείο ήταν χώρος χαράς και δημιουργίας, άμιλλας και ευγενούς συναγωνισμού. Κάθε πρωί ήταν χαρά μας να πηγαίνουμε στο σχολείο επειδή το θεωρούσαμε ως φυτώριο μάθησης και μόρφωσης αλλά και ισχυρό εφαλτήριο για την μετέπειτα καταξίωσή μας στην κοινωνία. Έπρεπε να μάθουμε γράμματα, όπως μας υπέβαλλαν οι γονείς μας, επειδή το να ξέρεις ελληνικά γράμματα σήμαινε απελευθέρωση από τα δεσμά της αμάθειας, της αγραμματοσύνης, της ημιμάθειας και εξακόντιση σε έναν κόσμο γνώσης, ελευθερίας, αυτοσεβασμού, αξιοπρέπειας, υπευθυνότητας  και δημιουργίας.

Σήμερα; Το σχολείο φαίνεται να έχει χάσει την παλιά του αίγλη. Οι περισσότεροι μαθητές πηγαίνουν στις τάξεις βαριεστημένοι, κουρασμένοι, συνήθως νυσταγμένοι είτε από ολονύχτιες εξόδους είτε από διαβάσματα είτε, χειρότερα, από περιήγησή τους στο διαδίκτυο.

Πώς οι μαθητές βλέπουν το σχολείο;

Σήμερα, για πολλούς μαθητές, το σχολείο δεν είναι χώρος χαράς και δημιουργίας αλλά καταναγκασμού, αγγαρείας, άγχους, καταπίεσης, εξαιτίας των πολλών μαθημάτων, και κυρίως, χώρος βαθμοθηρίας. Πού είναι ο ανθρωποκεντρικός ρόλος της παιδείας; Πού είναι η ευφορία της μάθησης και η ευδαιμονία της γνώσης όταν εξ ανάγκης οι μαθητές επιδίδονται στην παπαγαλία απλώς για να γράψουν και να πάρουν έναν καλό βαθμό; Ας προσεχθούν δύο τινά:

-Κάθε Ιούνιο είναι η ίδια λιτανεία κλαυθμυρισμών για το χαμηλότατο επίπεδο των επιδόσεων των μαθητών μας στα Ελληνικά. Κατηγορείται το εκπαιδευτικό σύστημα, καταγγέλλονται οι εκπαιδευτικοί, φωνάζουν οι γονείς, διατυπώνονται επικρίσεις από τα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης. Και τον επόμενο χρόνο πάλι τα ίδια. Χωρίς λύση και χωρίς αντιμετώπιση του προβλήματος.

-Κάθε Σεπτέμβριο είναι οι ίδιοι οδυρμοί ότι από το Δημοτικό στέλνουν στο Γυμνάσιο αναλφάβητους. 

Πώς και γιατί συμβαίνουν αυτά;

-Φταίει το εκπαιδευτικό σύστημα που βαρυφορτώνει, καταπιέζει και καταπονεί τους μαθητές και, φυσικά, εσάς, τους εκπαιδευτικούς;

-Φταίει η εκπαιδευτική πολιτική της εκάστοτε κυβέρνησης που θεωρεί τα σχολεία και τα παιδιά μας ως πειραματόζωα που θυσιάζονται στις κομματικές και πολιτικές ή και ιδεοληπτικές σκοπιμότητές τους;

-Φταίει η ανυπαρξία μακράς πνοής οράματος για μια παιδεία που να κτίσει τα παιδιά μας στη γνώση και στη δημιουργία και να τα εξακοντίσει στο μέλλον;

Εσείς, αγαπητοί εκπαιδευτικοί, ξέρετε καλύτερα από εμένα τι πραγματικά φταίει. Οφείλετε, καθηκόντως, να επαναστατήσετε! Να ξεκαθαρίσετε ξανά και πειστικά προς το υπουργείο Παιδείας και προς την κοινωνία, ποια είναι τα πραγματικά, διαχρονικά προβλήματα της εκπαίδευσης και τι συγκεκριμένα εισηγείστε. Ήδη το κάνατε και το κάνετε. Γιατί δεν σας ακούνε ή γιατί ακούνε ό,τι τους συμφέρει;

Οφείλετε να μιλήσετε δυνατά και να εξηγήσετε ξανά και ξεκάθαρα ποια είναι τα προβλήματα του δημόσιου σχολείου και ποιοι και γιατί  το υπονομεύουν. Διαφορετικά και το σχολείο και οι μαθητές και, κυρίως, εσείς, απλώς θα… εξοντωθείτε από το άρρωστο αυτό σύστημα, που αιμοδοτείται από την κομματοκρατία, ανδρούται από την ευνοιοκρατία και στηρίζεται από το λαϊκισμό.

Γονείς, εκπαιδευτικοί και Σύνδεσμοι Γονέων

Έχω την ισχυρή άποψη πως μεγάλο μερίδιο ευθύνης για το κατάντημα της παιδείας φέρουν και οι γονείς, πέρα από τις γνωστές κομματικές, πολιτικές και άλλες παρεμβάσεις, που θεωρώ  ως γάγγραινα και ως κατάρα για την εκπαίδευση. Πρώτα απ’ όλα, γονείς θεωρούν τους εκπαιδευτικούς ότι περίπου είναι υπηρέτες τους και το βολικό μέσο για να πάρουν τα παιδιά τους καλούς βαθμούς, είτε αξίζουν είτε όχι. Ζούμε στην Κύπρο και η συντριπτική πλειοψηφία δεν δέχεται την ήττα και την αποτυχία. Πόσο μάλλον οι γονείς, που οι περισσότεροι πιστεύουν πως οι κανακάρηδές τους είναι και οι πρώτοι, άρα, πώς τολμάτε εσείς οι εκπαιδευτικοί να τους κρίνετε ως αδύνατους και να τους βαθμολογείτε ανάλογα;

Πρέπει να διακρίνουμε δύο ειδών γονείς, αυτούς που προέρχονται από αγροτικές περιοχές και αυτούς που κατοικούν στις πόλεις. Όσοι γονείς ζουν στην επαρχία σέβονται περισσότερο τους εκπαιδευτικούς και συνεργάζονται με αυτούς, σε αντίθεση με τους αστικοποιημένους γονείς. Αυτοί, συχνά με αναίδεια, θράσος, επιθετικότητα, αλαζονεία και με ύβρεις πηγαίνουν στα σχολεία όχι για να συνεργαστούν με τους εκπαιδευτικούς για το καλό των παιδιών τους αλλά για να αξιώσουν καλύτερους βαθμούς, να επικρίνουν και να αμφισβητήσουν προσόντα, μόρφωση και ικανότητες εκπαιδευτικών και συχνά να τους απειλήσουν ότι θα τους καταγγείλουν ακόμα και στον υπουργό Παιδείας ή, χειρότερα, στους κομματικούς τους μπράβους για να τους μεταθέσουν δυσμενώς.

Οι περισσότεροι γονείς ενδιαφέρονται μόνο για τους βαθμούς των παιδιών τους, με αποτέλεσμα να τα μπολιάσουν και αυτά με το κυνήγι της βαθμοθηρίας. Γονείς και μαθητές απαιτούν καλούς βαθμούς, διαμαρτύρονται αν δεν πάρουν αυτόν που νομίζουν ότι αξίζουν αλλά λίγο τους ενδιαφέρει πρώτα να μάθουν και να εμπεδώσουν την προσφερόμενη γνώση. Πολλοί γονείς πιστεύουν πως οι εκπαιδευτικοί οφείλουν να τους υπηρετούν και να τους εξυπηρετούν στις βαθμοθηρικές επιδιώξεις τους ή στα όποια τερτίπια και αξιώσεις τους. Συχνά τους αμφισβητούν, τους προσβάλλουν και τους εξυβρίζουν ή και τους απειλούν.

Και τι να πει κανείς για τους λεγόμενους Συνδέσμους Γονέων… Εκτός ελαχίστων εξαιρέσεων, που τα μέλη τους πραγματικά ενδιαφέρονται να συνεργαστούν με τους εκπαιδευτικούς για την εύρυθμη λειτουργία των σχολείων και για την προκοπή των παιδιών τους, τα μέλη των περισσοτέρων Συνδέσμων τούς χρησιμοποιούν ως μέσο για να προσεγγίσουν και να προδιαθέσουν εκπαιδευτικούς υπέρ των παιδιών τους, για καθαρά βαθμοθηρικούς λόγους.

Τι είναι σήμερα ένας εκπαιδευτικός;

Εξ αρχής, οφείλουμε να παραδεχτούμε πως η πλειοψηφία των εκπαιδευτικών μας ακόμα διακρίνονται από τη φλόγα της διδασκαλίας, της συνεχούς προσφοράς, της ακαταμάχητης έγνοιας για την προκοπή των παιδιών μας και της υψηλής επαγγελματικής κατάρτισης. Είναι οι ακαταπόνητοι φωτοδότες και πλάστες ψυχών, που μόνη έγνοια τους είναι η μόρφωση και η ανάδειξη των ικανοτήτων και των δεξιοτήτων των παιδιών μας και η δημιουργικότητά τους.

Το είδα και το βλέπουμε σε πολύ μελετημένες, σοβαρές και οργανωμένες, μεθοδικά, εκδηλώσεις, θεατρικές παραστάσεις και δράσεις, που μαρτυρούν την ποιότητα της δουλειάς που συντελείται από ευσυνείδητους εκπαιδευτικούς σε πολλά εκπαιδευτήρια και το υψηλό επίπεδο επαγγελματισμού και της αγάπης για τα παιδιά μας και για την παιδεία.

Μέσα σε μια κοινωνία που εναβρύνεται απαθώς με κνώδαλα και χαριεντίζεται, δυστυχώς,  με κύμβαλα αλαλάζοντα, οι εκπαιδευτικοί μας θέλουν να μεταδώσουν και να μεταλαμπαδεύσουν στα παιδιά μας τη δύναμη της γνώσης και τη χαρά της μάθησης, της δημιουργίας, της καταξίωσης. Να κτίσουν τους αυριανούς υπεύθυνους, σοβαρούς, στιβαρούς  και αξιοπρεπείς πολίτες. Όμως συνθλίβονται από το εκπαιδευτικό σύστημα, τον όγκο της ύλης που καλούνται να διεξέλθουν, τις αντιξοότητες και τα προβλήματα με γονείς και, όπως μου είπαν, την αγνωμοσύνη και την αχαριστία από πολλούς.

Οι εκπαιδευτικοί αισθάνονται ότι αδικούνται, υποτιμώνται και παραγνωρίζονται η επαγγελματική κατάρτιση, η προσωπικότητα, το ήθος, η αξιοπρέπεια και η προσφορά τους. Επίσης, πιστεύουν ότι η κοινωνία, γενικά, και πολλοί γονείς, ειδικά, δεν τους σέβονται, τους καθυβρίζουν συχνά ή και τους απειλούν. Ακόμα, τα βάζουν και με επιθεωρητές που η μόνη έγνοια των περισσότερων, όπως κατ’ ισχυρισμόν μου είπαν, είναι να παγιδεύουν τους μαθητές με δύσκολα, δύσμορφα εξεταστικά δοκίμια ή και τους εκπαιδευτικούς. Εσείς γνωρίζετε καλύτερα.

Για να λέμε, όμως, και την άλλη άποψη, είναι και κάποιοι εκπαιδευτικοί που δεν μπορούν να ανταποκριθούν στα υψηλά και απαιτητικά καθήκοντά τους είτε από ανασφάλειες είτε από έλλειψη αυτοπεποίθησης είτε από μορφωτική και επαγγελματική ανεπάρκεια είτε από ανικανότητα. Εσείς και εμείς καλούμαστε να αναγνωρίσουμε πως κάποιοι εκπαιδευτικοί δεν κάνουν καλά τη δουλειά τους, κάποιοι «δεν φακκούν πενιάν»,  και κάποιοι άλλοι έπρεπε να μη βρίσκονται στην έδρα.

Πολλοί εκπαιδευτικοί λένε για τους μαθητές: «Τους τα είπα αλλά δεν κόλλησε τίποτε πάνω τους». Εσείς ξέρετε καλύτερα από εμένα πως, άλλο, «τα είπα» και, άλλο, «τα διδάσκω» ώστε οι μαθητές επαναλαμβάνουν, να κατανοούν, να εμπεδώνουν.

Στο τέλος, τα επίχειρα αυτής της θλιβερής και ανεπίτρεπτης κατάστασης πληρώνουν οι μαθητές, οι οποίοι καταφεύγουν στα φροντιστήρια. Άλλη και αυτή ανίατη γάγγραινα της παιδείας, των μαθητών και των γονιών. Κατά την άποψή μου, τα φροντιστήρια είναι η πιο οδυνηρή πιστοποίηση της παταγώδους αποτυχίας του εκπαιδευτικού συστήματος, και εσάς ως εκπαιδευτικών. 

Τι είναι σήμερα, λοιπόν, ένας εκπαιδευτικός;

Είναι ένας απογοητευμένος, απελπισμένος, οργισμένος, ξεθεωμένος, καταπιεσμένος, σχεδόν παραιτημένος άνθρωπος, που βρίσκεται στο μέσο μιας αρένας και πυροβολείται από το υπουργείο, τους γονείς, τους μαθητές, τα ΜΜΕ και την κοινωνία. Νιώθει ότι είναι μόνος ενώ καλείται καθημερινά να βγάζει τα εσώψυχά του χωρίς την ανάλογη αναγνώριση, εκτίμηση και αποδοχή από την κοινωνία. Κατηγορείται, άδικα, ότι τάχα η μόνη έγνοια του είναι τα οικονομικά και επαγγελματικά ωφελήματά του, άστε που κάθεται, λένε πολλοί πολίτες, και τρεις σχεδόν μήνες το καλοκαίρι, χώρια οι άλλες διακοπές για τα Χριστούγεννα και το Πάσχα, και όχι η μόρφωση των παιδιών μας. 

Είναι εμφανές σε σας, κατά κύριο λόγο, πως η εικόνα σας ως εκπαιδευτικών είναι η χειρότερη που θα μπορούσατε να φανταστείτε. Γενικά ομιλούντες, οι πολίτες δεν σας σέβονται, δεν σας εκτιμούν, δεν  αναγνωρίζουν σχεδόν καθόλου όσα πολλά θετικά και ωραία επιτελείτε, ακόμα και με θυσία του ελεύθερου χρόνου σας, για τα παιδιά μας και για τα σχολεία, στα οποία υπηρετείτε. Κι από πάνω σας κατηγορούν πως  η μόνη έγνοια σας, τάχα, είναι πώς να απολαμβάνετε παχυλών, δήθεν, απολαβών και άλλων ωφελημάτων.

Τι εισηγούμαι

Έχω την άποψη πως αυτή η κακή εικόνα του εκπαιδευτικού στην Κύπρο άρχισε να κτίζεται και να εμπεδώνεται μετά την τουρκική εισβολή και, κυρίως, μετά τη δεκαετία του ’80. Ο συνδικαλισμός, το ρουσφέτι, η κομματοκρατία, ο παραγοντισμός, η ημετεροκρατία, η ανικανοκρατία και το μέσο, επηρέασαν και τους εκπαιδευτικούς.

Οι συνδικαλιστικές σας οργανώσεις διοικούνται από άτομα που συνήθως ανήκουν σε συγκεκριμένους κομματικούς χώρους και, άρα, δέχονται εντολές και καθοδήγηση εν πολλοίς από κόμματα που έχουν συμφέροντα, σκοπιμότητες και ιδιαιτερότητες να εξυπηρετήσουν. Ειδικά, για να βολέψουν δικούς τους.

Το ρουσφέτι και η ευνοιοκρατία, η κομματοκρατία και η ημετεροκρατία, οι συνδικαλιστικές και κομματικές παρεμβάσεις και εκβιασμοί ροκάνισαν και αμαύρωσαν την εικόνα του Έλληνα Κύπριου εκπαιδευτικού που, άλλοτε, ήταν σεβαστός και η κοινωνία τον τιμούσε και τον αναγνώριζε ως πρωτεργάτη και μπροστάρη στη μέθεξη των παιδιών μας με ελληνικά γράμματα.

Στο σημείο που σήμερα έφτασαν τα πράγματα, απαιτούνται τολμηρές και ριζοσπαστικές αποφάσεις και δράσεις.

Πρώτον, ανάληψη από τις εκπαιδευτικές οργανώσεις πρακτικών ενεργειών για να  αναστραφεί και να βελτιωθεί η κακή εικόνα του εκπαιδευτικού στους πολίτες.

Δεύτερον, να αναληφθεί και να μεθοδευτεί μια σταθερή επικοινωνιακή προσπάθεια προβολής, επεξήγησης και δημοσιοποίησης των θέσεων και απόψεων των εκπαιδευτικών οργανώσεων για προβλήματα της παιδείας.

Τρίτον, κάθε οργάνωση εκπαιδευτικών να ορίσει έναν εκπρόσωπο Τύπου, που ο ρόλος και η αποστολή του θα είναι η προβολή, η υπεράσπιση και η επεξήγηση των θέσεων ή και αιτημάτων των εκπαιδευτικών. Ταυτόχρονα θα είναι ο ισχυρός δεσμός και σύνδεσμος με όλα τα έντυπα και ραδιοτηλεοπτικά Μέσα για δηλώσεις, διευκρινήσεις, συνεντεύξεις, κτλ.

Τέταρτον, πιο συστηματική επικοινωνία με τους γονείς ώστε να εμπλακούν περισσότερο ενεργά σε δράσεις του σχολείου και να γνωρίσουν τι πραγματικά συντελείται σε αυτά και γιατί είναι αναγκαία η συνδρομή τους για το καλό των παιδιών τους και όχι για βαθμοθηρία. Βέβαια, ζούμε στην Κύπρο και ξέρουμε πώς ενεργούν πολλοί γονείς…

Πέμπτον, ακούω συχνά, από φίλους εκπαιδευτικούς, παράπονα και καταγγελίες για τα κακώς έχοντα στην παιδεία. Σπάνια, όμως, διαβάζω κείμενά τους στον Τύπο όπου να καταγράφονται όσα τους ενοχλούν, τους ταλαιπωρούν ή συνθλίβουν τα παιδιά μας. Όλοι τα βάζετε με το εκπαιδευτικό σύστημα, με το υπουργείο και τους μανδαρίνους του, με τα κακώς κείμενα στα σχολεία ή και με ευθυνόφοβες διευθύνσεις αλλά δεν είδα σχεδόν κανένα κείμενο από κανένα σας, που να εξηγεί γιατί και πού διαφωνεί, και κυρίως, τι πρέπει να γίνει. 

Διερωτώμαι: Άνθρωποι με τόση μόρφωση και εμπειρίες, αντί να τα λέτε μεταξύ σας, γιατί δεν τα εξηγάτε σταράτα και εύτολμα και στους πολίτες; Φοβάστε; Και μη μου πει κανείς ότι τα λένε οι συντεχνίες σας. Εσείς, δεν έχετε άποψη και θέση; Αν δεν τα εξηγήσετε εσείς, ποιος θα το κάνει; Κάποιοι το κάνουν αλλά από την κομματική και όχι την εκπαιδευτική σκοπιά.

Έκτον, ζούμε στην εποχή της εικόνας και των εντυπώσεων. Η εικόνα σας ως εκπαιδευτικών εδώ και χρόνια είναι κακή επειδή και εσείς συνεργείτε με την απάθεια, την ανοχή, την έλλειψη αντίδρασης ή την αδιαφορία σας. Το να λέτε ότι οι πολίτες δεν σας σέβονται, δεν σας εκτιμούν και δεν σας αναγνωρίζουν, είναι μια διαπίστωση. Το πρόβλημα είναι πώς, εσείς, επιχειρείτε αναστροφή επί τα βελτίω αυτής της εικόνας που δεν περιποιεί τιμή σε μιαν ομάδα καταξιωμένων ανθρώπων, που αξίζουν σεβασμού, εκτίμησης και αναγνώρισης για την πολυδιάστατη προσφορά τους.

Έβδομον και έτι σημαντικότερον και σπουδαιότερον: Σπάστε τα δεσμά που σας κρατούν αιχμάλωτους των κομμάτων. Οι οργανώσεις σας, κατά το πλείστον, στελεχώνονται από κομματικά ή φίλα προσκείμενα προς κόμματα, στελέχη. Είναι εμφανές, ακόμα και σε αόμματους ότι, τα στελέχη αυτά δέχονται εντολές, καθοδήγηση, γραμμή και υποδείξεις από κομματικούς ινστρούχτορες για την πολιτική που θα ακολουθήσουν σε θέματα παιδείας.

Κατά την άποψή μου, η κομματοκρατία και η εντεύθεν ημετεροκρατία και εν πολλοίς αναξιοκρατία και ανικανοκρατία είναι μία από τις μεγαλύτερες γάγγραινες της παιδείας. Εσείς, αγαπητοί εκπαιδευτικοί είστε οι κύριοι στυλοβάτες της παιδείας αλλά… ανάπηροι! Γι’ αυτό η δική μου προτροπή, και τελειώνω την εισήγησή μου, είναι να απελευθερωθείτε από τα κομματικά δεσμά και να ασχοληθείτε μόνο με τα προβλήματα της παιδείας που εσείς γνωρίζετε καλύτερα επειδή εσείς τα ζείτε καθημερινά στο πετσί σας. Τολμήστε! Επαναστατήστε! Πετάξετε έξω από τις αίθουσες καθηγητών και τις σχολικές αυλές την κομματική γάγγραινα. Τότε, ίσως, να αλλάξει και η εικόνα σας και η παιδεία μας να αρχίσει να αποκτά την αληθινή ουσία και σημασία της.

(Παρέμβαση σε σεμινάριο που διοργάνωσαν η ΟΕΛΜΕΚ, η ΠΟΕΔ και η ΟΛΤΕΚ με θέμα: «Η εικόνα και το έργο του εκπαιδευτικού. Το είναι και το φαίνεσθαι» - 19.3.2016, στη Λευκωσία)

*Αρθρογράφος στην εφημερίδα «Σημερινή» 

Όταν το παιδί δέχεται βία στο σχολείο: Πώς να το βοηθήσουμε να το αντιμετωπίσει

ΤΟΥ ΑΝΔΡΕΑ ΠΡΩΤΟΠΑΠΑ*

Η βία στα σχολεία, ιδιαίτερα στις τάξεις του νηπιαγωγείου και του δημοτικού, είναι κάτι σύνηθες. Σύμφωνα με τις έρευνες κάθε χρόνο 30% με 60% των παιδιών γίνονται δέκτες βίαιης συμπεριφοράς από άλλα παιδιά. Η μορφή της βίας μπορεί να είναι λεκτική, δηλαδή να τα κοροϊδεύουν και να τους κάνουν κακόβουλα σχόλια, σωματική, δηλαδή να τα χτυπάνε και συσχέτισης, δηλαδή να τα κουτσομπολεύουν και να διαδίδουν κακές φήμες γι’ αυτά.

Σύμφωνα με τις έρευνες τα παιδιά που δέχονται βία διαθέτουν κάποια χαρακτηριστικά που τα κάνουν πιο ευάλωτα στο πείραγμα και τη σχολική βία. Τα παιδιά που γίνονται δέκτες βίαιης συμπεριφοράς από τους συνομηλίκους τους είναι πιθανό να είναι αδύνατα, να έχουν χαμηλή αυτοεκτίμηση, να μην διαθέτουν κοινωνικές δεξιότητες και να είναι μόνα τους ή να έχουν προβλήματα που τα κάνουν να ξεχωρίζουν από το σύνολο όπως υπερκινητικότητα, πάχος, γυαλιά μυωπίας και μαθησιακές δυσκολίες. Αυτό που προκαλεί τα άλλα παιδιά να φερθούν άσχημα μπορεί να είναι ένα ή και συνδυασμός των παραπάνω.

Οι επιπτώσεις της βίας είναι αρνητικές για το παιδί, και όσων αφορά στο παρών τους (μπορεί δηλαδή να μη θέλει να πηγαίνει στο σχολείο) αλλά και όσων αφορά στο μέλλον τους (μπορεί να μισήσουν το σχολείο, να έχουν πολύ χαμηλή αυτοεκτίμηση σε όλη τους τη ζωή, να είναι μοναχικά και απομονωμένα, να παρουσιάσουν κατάθλιψη ή να χρησιμοποιήσουν και αυτά βίαιη συμπεριφορά στο μέλλον).

Τι μπορείτε να κάνετε σαν γονείς σε σχέση με το σχολείο

• Ζητήστε από το σχολείο να υπάρχει κάποιος επιστάτης στα μέρη όπου έχουν παρατηρηθεί περιστατικά βίας (μπορεί να οργανωθεί και από το σύλλογο γονέων και κηδεμόνων σε συνεργασία με το σχολείο και να είναι κάποιος γονέας που θα εποπτεύει).
• Ζητήστε από το σχολείο να ενημερώσει τα παιδιά για τις αρνητικές επιπτώσεις τις βίαιης συμπεριφοράς και να προάγει την ομαδική εναντίωση κατά των περιστατικών βίας.
• Προτείνετε στη διεύθυνση του σχολείου να εφαρμόσει την τακτική των «δικαστηρίων βίας» (bully courts), όπου θα οργανώνονται συναντήσεις των θυτών και των θυμάτων, παρουσία δασκάλου, όπου θα συζητούν για το περιστατικό, τα συναισθήματα τους και τις επιπτώσεις του περιστατικού.

Πώς να βοηθήσετε το παιδί σας

• Να το παρηγορείτε και να το στηρίζετε.
• Να το επαινείτε που το μοιράζετε μαζί σας και να το ενθαρρύνετε να σας μιλάει για αυτό το θέμα.
• Να το συμβουλέψετε να αποφεύγει τους θύτες του (π.χ. αν το περιστατικό γίνεται σε κάποια τουαλέτα να αρχίσει να χρησιμοποιεί άλλη) και να προσπαθήσει να έχει κάποιο φίλο μαζί του (οι έρευνες έχουν δείξει ότι όταν τα παιδιά είναι μόνα τους έχουν πολύ περισσότερες οι πιθανότητες να δεχτούν βίαιη συμπεριφορά).
• Πείτε του να δείχνει αδιάφορο και δυνατό όταν δέχεται επίθεση. Να λέει με κάθετη και σταθερή φωνή στο θύτη του να σταματήσει και να φεύγει (ίσως να χρειαστεί να τρέξει). Όταν δείχνει αδύναμο, φοβισμένο ή θυμωμένο προκαλεί το θύτη του να τον ενοχλεί περισσότερο γιατί του δείχνει ότι έχει καταφέρει αυτό που ήθελε (να το κάνει να νιώσει άσχημα). Μπορείτε να κάνετε και μαζί πρόβες για να είναι καλύτερα προετοιμασμένο.
• Συμβουλέψτε το να απευθύνετε στους ενήλικες για βοήθεια.
• Βοηθήστε το να αποκτήσει αυτοπεποίθηση και να νιώσει δυνατό για να μπορέσει με να αντιμετωπίσει με μεγαλύτερη σιγουριά τους θύτες του. Μπορείτε να το καταφέρετε δείχνοντας του και λέγοντας του πόσο σημαντικό και ιδιαίτερο είναι. Επίσης, μπορείτε να το γράψετε σε μια δραστηριότητα που προάγει τη δύναμη όπως πάλη και καράτε.
• Ενισχύστε την κοινωνικότητα του καλώντας παιδιά στο σπίτι για να παίζουν μαζί ή δίνοντας του τη δυνατότητα να συμμετέχει σε ομαδικές δραστηριότητες της κοινότητας (π.χ. πρόσκοποι, ομαδικά αθλήματα, καλλιτεχνικές δραστηριότητες).
• Εξηγείστε του πως και οι θύτες του, το κάνουν αυτό γιατί στη ουσία νιώθουν αδύναμοι και με αυτόν τον τρόπο προσπαθούν να νιώσουν καλύτερα με τον εαυτό τους. Πείτε τους επίσης πως οι άνθρωποι που συμπεριφέρονται έτσι στο τέλος μένουν μόνοι, γιατί κανείς δε θέλει να κάνει παρέα με κάποιον που του φέρεται άσχημα.

Αν το παιδί σας δέχεται βία στο σχολείο δεν πρέπει να αδιαφορήστε και να σκεφτείτε ότι θα περάσει. Τα βιώματα αυτά θα τα κουβαλάει σε όλη του τη ζωή και είναι πιθανό να του προκαλέσουν διάφορα προβλήματα κοινωνικής, ατομικής και λειτουργικής φύσης. Πρέπει να το στηρίξετε και να το βοηθήσετε να βρει τη δύναμη να το ξεπεράσει.

*Φιλόλογος

Χαρισματικά και ταλαντούχα παιδιά

ΤΗΣ ΔΡΟΣ ΒΑΣΩΣ ΠΑΠΑΒΑΣΙΛΕΙΟΥ*  

Τα χαρισματικά παιδιά αποτελούν το 1% του πληθυσμού και μια ειδική, παραμελημένη ομάδα που χρήζει ιδιαίτερης προσοχής καθώς πολλές φορές τα ονομάζουν λανθασμένα υπερκινητικά, με διάσπαση προσοχής ή στον αντίποδα ως τεμπέλικα ή ακόμα και με νοητική στέρηση.

Τέτοιο παράδειγμα είναι, όπως είναι γνωστό, ο Άινσταιν. Παρατηρείται ασύγχρονη πνευματική ανάπτυξη σε σχέση με την πραγματική τους ηλικία. Ο τρόπος που αυτά τα παιδιά ερμηνεύουν τον κόσμο γύρω τους είναι συχνά συναρπαστικός. Στις ηλικίες 0- με 4 έτη το παιδί μπορεί να κατακτά κάποιες αναπτυξιακές ικανότητες όπως λόγο και αντίληψη, γρηγορότερα από συνομηλίκους. Από το Δημοτικό και μετά παρατηρούμε μια σταθερή ευκολία στην απορρόφηση γνώσεων και μια δίψα για πληροφορίες η οποία αν δεν ικανοποιηθεί θα αντικατασταθεί σύντομα από ανία. Γι' αυτό πολλές φορές ονομάζουν τέτοια παιδιά τεμπέληδες καθώς υπάρχει έλλειψη ερεθισμάτων ικανών να διατηρήσουν το ενδιαφέρον του παιδιού.

Σημαντικό είναι να γνωρίζουμε ότι ένα χαρισματικό παιδί διακρίνεται από ένα ταλαντούχο στο ότι έχει αυξημένες ικανότητες σε δύο τομείς και άνω (πχ μουσική και λόγος) και όχι μόνο σε ένα όπως τα ταλαντούχα. Παράλληλα δεν σημαίνει ότι ένα παιδί που κατάκτησε γρήγορα κάποια στάδια πχ περπάτημα, λόγος κλπ θα συνεχίσει να απορροφά γνώσεις και να επιδεικνύει ιδιαίτερες ικανότητες καθόλη την ανάπτυξή του. Πολλά παιδιά επιβραδύνουν ωσότου εξισώνονται κάποια στιγμή τους συνομηλίκους τους.

Ο δείκτης νοημοσύνης (ΔΝ) κυμαίνεται άνω των 140 συνήθως ενώ τα εξαιρετικά ευφυή ή αν θέλετε μεγαλοφυή παιδιά κυμαίνονται άνω των 170, την στιγμή που ο μέσος ΔΝ κυμαίνεται στο 85-115(Stanford-Binetscale). 
Χαρακτηριστικά:

• Μαθαίνουν νωρίτερα, πιο γρήγορα και σε μεγαλύτερο βάθος ειδικά ανάγνωση-μαθηματικά . Θυμούνται εύκολα.
• Επιδεικνύουν ασυνήθη περιέργεια και φαντασία, ενεργητικότητα και ταχύτητα ενώ φαίνεται να έχουν μικρότερη διάρκεια προσοχής και αν βαρεθούν μοιάζουν να αιθεροβατούν.
• Κατακτούν γρηγορότερα αναπτυξιακά στάδια όπως περπάτημα, ομιλία με ευρύ λεξιλόγιο κλπ.
• Αναζητούν και αμφισβητούν περισσότερο. Έντονη κριτική και σκεπτικισμός.
• Επικοινωνούν καλύτερα με ενήλικες παρά με συνομηλίκους.
• Αναπτύσσουν δικούς τους τρόπους εκμάθησης, είναι αναλυτικοί, συστηματικοί και απολαμβάνουν την μελέτη.
• Αποφεύγουν την αποστήθιση και αναζητούν τις λεπτομέρειες.
• Είναι πολύ συναισθηματικά και συμπονετικά. Γνωρίζουν την παρορμήτικότητά τους και ότι ξεχωρίζουν.
• Αν υπάρξει κάποια αποτυχία αρχικά μπορεί να απογοητευτούν και να αναπτύξουν γνωσιακή άπωση για το θέμα.
• Ευαισθησία σε θέματα αισθητικής και καλλιτεχνίας.
• Θέτουν ψηλά επίπεδα, είναι οργανωτικοί και τελειομανείς.
• Βαριούνται όταν απαιτείται να επαναλάβουν κάτι.
• Είναι συχνά ισχυρογνώμονες και επίμονοι.
• Έχουν ιδιαίτερο χιούμορ.
• Επιδεικνύουν ασυνήθιστη ωριμότητα.

Ένα παιδί μπορεί να είναι ταλαντούχο σε τομείς όπου τα τεστ δεν είναι έγκυρα όπως σε περιπτώσεις καλών τεχνών, με ζωηρή φαντασία ή ένα κοινωνικά ή ηθικά χαρισματικό παιδί ή απλά παιδιά που δεν τους ελκύει η ιδέα συμπλήρωσης ενός τεστ. Πολλές φορές η ακαδημαϊκή επίδοση ενός παιδιού μπορεί να είναι χαμηλή ή ακόμα να έχει αρκετές απουσίες όταν το σχολικό περιβάλλον δεν είναι επαρκές.

Προβλήματα που ανακύπτουν συχνά στα χαρισματικά και ταλαντούχα παιδιά είναι καταρχήν κοινωνικής φύσης. Περιθωροποιούνται από τους συνομηλίκους τους, νιώθουν να μην ανήκουν και ότι ξεχωρίζουν ενώ πολλές φορές επιλέγουν να υποβαθμίζουν δημοσίως τις ικανότητές τους ώστε να είναι αποδεκτοί από τον περίγυρο ενώ ακόμα και οι ίδιοι οι γονείς ή και οι εκπαιδευτικοί αισθάνονται αμήχανα ή ακόμα και ενοχλημένοι καθώς δεν μπορούν να αντεπεξέλθουν στις ανάγκες των παιδιών αυτών. Συνδυάζονται κάποτε και με μαθησιακές δυσκολίες αν πχ η γραφή τους δεν συμβαδίζει με το επίπεδο σκέψης σε μικρές ηλικίες ενώ μπορεί και να συνυπάρχουν ή να συγχέονται όπως αναφέραμε και με το Σύνδρομο Υπερκινητικότητας και Διάσπασης Προσοχής.

Η αντιμετώπιση τέτοιων παιδιών οφείλει να περιλαμβάνει μια νευροαναπτυξιακή παιδιατρική εκτίμηση και ειδικά προγράμματα παρέμβασης με κατάλληλη ενίσχυση του διδακτικού υλικού στο σχολείο αλλά και ενδιαφέρουσες εξωσχολικές δραστηριότητες. Τέλος οι γονείς οι ίδιοι πρέπει να μάθουν να μιλάνε, να ακούνε και να διαβάζουν μαζί με το παιδί τους και να φροντίσουν να εκμεταλλευτούν και να αναπτύξουν σωστά τα δυναμικά του παιδιού με υπομονή και αγάπη.

*Παιδίατρος- Διδάκτωρ Πανεπιστημίου Αθηνών

Διεθνής Έρευνα PISA: Η πραγματικότητα πίσω από τους αριθμούς

Με αφορμή την έναρξη μιας ακόμη σχολικής χρονιάς, επανέρχονται στην επικαιρότητα οι χαμηλές επιδόσεις των 15χρονων μαθητών μας, όπως αυτές καταγράφηκαν από τη Διεθνή Έρευνα PISA 2012. Συγκεκριμένα, τα αποτελέσματα από την πρώτη συμμετοχή της Κύπρου το 2012 κατέταξαν τη χώρα μας στη 46η θέση στα Μαθηματικά, στην 50η στις Φυσικές Επιστήμες και στη 44η στην Κατανόηση Κειμένου σε σύνολο 65 χωρών.

Σε αναμονή των αποτελεσμάτων της Έρευνας PISA 2015, η οποία ολοκληρώθηκε τον περασμένο Απρίλιο (τα αποτελέσματα πρόκειται να δημοσιοποιηθούν περί τα τέλη του 2016),το παρόν άρθρο επιχειρεί μια ανάλυση των αριθμών, ώστε να τονιστεί ο ρόλος των γονέων και του οικογενειακού περιβάλλοντος στη σχολική επιτυχία/αποτυχία και να σχολιασθεί η συμβολή των εκπαιδευτικών. Αφορμή για αυτό υπήρξε η μελέτη του ερωτηματολογίου που δόθηκε στους συμμετέχοντες μαθητές στην Έρευνα PISA 2012, οι οποίοι κλήθηκαν να απαντήσουν,ανάμεσα σε άλλα,σε ερωτήματα που αφορούσαν στη μητέρα και στον πατέρα τους (επάγγελμα και μόρφωση) και στο οικογενειακό περιβάλλον (π.χ. κατά πόσο μελετάνε σε δικό τους, ήσυχο μέρος, κατά πόσο υπάρχει ηλεκτρονικός υπολογιστής, εκπαιδευτικό λογισμικό, διαδίκτυο, βιβλία και λεξικά, έργα τέχνης, συσκευή προβολής DVD, καλωδιακή τηλεόραση).

Σύμφωνα με τα αποτελέσματα της Έρευνας PISA 2012,όπως αυτά παρουσιάστηκαν το 2014 από το Κέντρο Εκπαιδευτικής Έρευνας και Αξιολόγησης (ΚΕΕΑ), το κοινωνικοοικονομικό επίπεδο της οικογένειας συνδέεται με την επίδοση των μαθητών τόσο στην Κύπρο όσο και στις χώρες του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ). Αυτό σημαίνει ότι μαθητές με χαμηλότερο κοινωνικοοικονομικό επίπεδο έχουν χαμηλότερες επιδόσεις, σε σχέση με εκείνους τους μαθητές με υψηλότερο κοινωνικοοικονομικό επίπεδο. Ενδιαφέρον παρουσιάζει επίσης το γεγονός ότι ένα ποσοστό μαθητών με χαμηλό κοινωνικοοικονομικό επίπεδο έχουν υψηλή επίδοση∙ αυτοί οι μαθητές ορίζονται ως ανθεκτικοί. Το ποσοστό όμως αυτό της Κύπρου είναι 1.9%, ενώ το αντίστοιχο στις χώρες τουΟΟΣΑ 6.5% και σε Κορέα, Σαγκάη και Χογκ Κογκ μεγαλύτερο από 13%.Σύμφωνα με το ΚΕΕΑ, τα κίνητρα για μάθηση σχετίζονται σε μεγάλο βαθμό με την επίδοση των μαθητών και οι γονείς εκείνοι που έχουν υψηλές προσδοκίες παρέχουν κίνητρα και καθοδήγηση στα παιδιά τους, ώστε αυτά να επιτυγχάνουν καλύτερες επιδόσεις.

Η διεθνής βιβλιογραφία και η ανάλυση των αποτελεσμάτων της Έρευνας PISA 2012 καταδεικνύουν ότι ο ρόλος των γονέων είναι εξαιρετικά σημαντικός στην επιτυχία ή αποτυχία των παιδιών στο σχολείο. Συγχρόνως, εξίσου σημαντική είναι και η συμβολή των εκπαιδευτικών, τόσο όσον αφορά στην επαφή που έχουν με τους γονείς, όσο και στο έργο που έχουν να επιτελέσουν εντός της σχολικής μονάδας.

Συγκεκριμένα, σε καθημερινή βάση οι εκπαιδευτικοί έρχονται σε επαφή με γονείς για ζητήματα που αφορούν στην επίδοση των μαθητών, στη συναισθηματική τους ανάπτυξη και στις δυνατότητες βελτίωσης αυτών. Σε αυτές τις επαφές οι εκπαιδευτικοί οφείλουν να τονίζουν διαρκώς τη σημασία ενός σωστού οικογενειακού περιβάλλοντος που θα υποβοηθεί τη μελέτη και της παροχής σωρείας κινήτρων και ευκαιριών στα παιδιά, ταυτόχρονα με ορθή καθοδήγηση και ενθάρρυνση.

Παράλληλα, έχοντας επίγνωση ότι τα τελευταία χρόνια ένα σημαντικό ποσοστό οικογενειών δεν μπορούν να ανταποκριθούν ικανοποιητικά στις υποχρεώσεις τους, ιδιαίτερη έμφαση πρέπει να δοθεί στους μαθητές που προέρχονται από μη προνομιούχο κοινωνικοοικονομικό επίπεδο. Η Έρευνα PISA 2012 κατέδειξε ότι το ποσοστό των ανθεκτικών μαθητών στην Κύπρο είναι πολύ χαμηλό και επομένως ένας από τους στόχους του εκπαιδευτικού μας συστήματος θα πρέπει να είναι η αύξηση αυτού του ποσοστού. Η αύξηση μπορεί να επιτευχθεί παρακολουθώντας στενά και ενισχύοντας τους μαθητές που προέρχονται από μη προνομιούχο κοινωνικοοικονομικό επίπεδο.Συγκεκριμένα, το εκπαιδευτικό σύστημα μπορεί να στοχεύσει στους πιο κάτω άξονες:

• Στην ικανότητα των μαθητών να επιτυγχάνουν ακαδημαϊκά, παρέχοντάς τους συνεχείς αποδείξεις μέσω των αξιολογήσεων που πραγματοποιούνται στα σχολεία και μέσω της ανάπτυξης portfolios.Τα portfolios θα πρέπει να αντανακλούν τα επιτεύγματα και τις δεξιότητες των μαθητών, αναδεικνύοντας μερικές από τις καλύτερές τους εργασίες. Πρόκειται για μια μεταβαλλόμενη συλλογή, που θα μπορεί να λειτουργήσει ως ένα χρήσιμο εργαλείο προώθησης των ικανοτήτων και δεξιοτήτων των μαθητών.
• Στο αίσθημα του ανήκειν, στο ότι δηλαδή αποτελούν πολύτιμα μέλη της μαθητικής κοινότητας μέσω της εξατομικευμένης μάθησης και της συμμετοχής σε προγράμματα που λειτουργούν στο σχολείο, παράλληλα με τη συνεχή ενίσχυση αυτού του αισθήματος μέσω της συμβουλευτικής αγωγής.
• Στη χρησιμότητά τους ως μέλη της μαθητικής κοινότητας μέσω της συνεργατικής μάθησης, κατά τη διάρκεια της οποίας μπορούν να αξιοποιήσουν τις γνώσεις και δεξιότητές τους και να ενισχύσουν με αυτό τον τρόπο την ομάδα στην οποία συμμετέχουν.

Σύμφωνα με τον ΟΟΣΑ, όσο περισσότερη αυτοπεποίθηση έχουν οι μαθητές στο σχολείο, τόσο περισσότερες είναι οι πιθανότητες να είναι ανθεκτικοί. Οι πιο πάνω άξονες δύναται να ενισχύσουν την αυτοπεποίθηση των μαθητών και κατά συνέπεια τη διαδικασία απόκτησης γνώσεων και δεξιοτήτων. Όπως τονίζεται από τον ΟΟΣΑ, τέτοιες πρακτικές θα μπορούν να είναι εξαιρετικά αποτελεσματικές, μιας και το σχολείο ίσως να είναι και το μοναδικό στήριγμα των μη προνομιούχων μαθητών.

Εν κατακλείδι, η σχολική επιτυχία δεν είναι το αποτέλεσμα ενός αγώνα στον οποίο συμμετέχουν μόνο οι γονείς ή μόνο οι εκπαιδευτικοί/εκπαιδευτικό σύστημα∙ είναι συνδυασμός πολλών παραγόντων. Μόνο όταν γίνει αντιληπτό, γονείς και εκπαιδευτικοί θα μπορούν να εργαστούν προς τη σωστή κατεύθυνση. Εξάλλου, ο στόχος είναι κοινός: η διαμόρφωση ολοκληρωμένων προσωπικοτήτων με πανανθρώπινες αξίες και ιδανικά, που θα έχουν αποκτήσει εκείνες τις γνώσεις και δεξιότητες που είναι απαραίτητες στη σύγχρονη κοινωνία.

ΤΗΣ ΣΑΛΩΜΗΣ ΧΑΤΖΗΝΕΟΦΥΤΟΥ*

* Καθηγήτρια Ελληνικής Φιλολογίας, Διδάκτωρ Παιδαγωγικών και Adjunct Professor του Πανεπιστημίου Saint Louis Αμερικής

Εθνική Μονάδα Ευρυδίκη: Τι κάνει ένα καλό δάσκαλο

«H σπουδαία μάθηση πραγματοποιείται σε ομάδες. Η συνεργασία αποτελεί την ουσία της ανάπτυξης”- Sir Ken Robinson Ph.D[1].»
Οι εκπαιδευτικοί θεωρούνται, δικαίως, το πιο σημαντικό συστατικό που επηρεάζει τη μάθηση των μαθητώνστα σχολεία. Με άλλα λόγια: ένας καλός μαθητής, χρειάζεται ένα καλό δάσκαλο. Τι κάνει λοιπόν ένα καλό δάσκαλο; Αναμφίβολα, μέρος της εικόνας αποτελούν οι επαγγελματικές ικανότητες, τα προσωπικά χαρακτηριστικά, και οι ατομικές συμπεριφορές του δασκάλου.Αυτό ισχύει φυσικά και για πολλά άλλα επαγγέλματα. Ορισμένοι επιχειρηματολογούν ότι όλα εξαρτώνται από το να ξέρεις τι να διδάξεις και πώς να το διδάξεις! Και ενώ αυτό θα μπορούσε να ισχύει, εξακολουθεί να αφήνει ανοικτά πολλά ερωτήματα, αν σκεφτούμε την ποικιλομορφία των τάξεών μας όσον αφορά το κοινωνικό, οικονομικό, πολιτιστικό, και γλωσσικό υπόβαθρο.
Μια πρόσφατη έκθεση του Δικτύου ΕΥΡΥΔΙΚΗ (Το Επάγγελμα του Εκπαιδευτικού στην Ευρώπη, 2015), δείχνει ότι στην Ευρώπη, τρία είναι τα στοιχεία που διαμορφώνουν τις ικανότητες των εκπαιδευτικών κατώτερης δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης κατά την αρχική τους εκπαίδευση: η γνώση του αντικειμένου, η παιδαγωγική κατάρτιση και η σχολική εμπειρία.  Αν και με διαφορετικούς τρόπους και αναλογίες, σχεδόν όλα τα εκπαιδευτικά συστήματα παρέχουν το χρόνο και το χώρο για τις τρεις αυτές πτυχές. Επιπλέον, στις περισσότερες χώρες οι πρωτοδιόριστοι εκπαιδευτικοί περνούν από φάση προσαρμογής (induction), και αρκετά συχνά έχουν την παιδαγωγική/διδακτική καθοδήγηση και συναισθηματική στήριξη του μέντορα.
Ερωτώμενοι πόσο προετοιμασμένοι αισθάνονται να διδάξουν, η γνώση του αντικειμένου τους, σπάνια φαίνεται να αποτελεί θέμα, τόσο για τους νέους όσο και για εκπαιδευτικούς μεγαλύτερης ηλικίας. Ωστόσο, μόνο το 40% των εκπαιδευτικών δηλώνουν ότι αισθάνονται πολύ καλά προετοιμασμένοι στην παιδαγωγική, και λιγότερο από το ήμισυ δηλώνουν επαρκείς στις πρακτικές πτυχές της διδασκαλίας.
Ομοίως, όταν ρωτήθηκαν για τις ανάγκες τους όσον αφορά στην επαγγελματική ανάπτυξη, το 75% των εκπαιδευτικών δηλώνουν λίγες ή καθόλου ανάγκες στη γνώση του αναλυτικού προγράμματος ή αντικειμένου τους. Αντίθετα, πολλοί εκπαιδευτικοί εκφράζουν ανάγκες σε πεδία που θα τους επιτρέψουν να καινοτομούν και να προσαρμόσουν τις παιδαγωγικές τους προσεγγίσεις, όπως δεξιότητες ΤΠΕ στη διδασκαλία, προσεγγίσεις για την εξατομικευμένη μάθηση, διδασκαλία διαθεματικών δεξιοτήτων.  Άλλα θέματα ψηλά στην ιεραρχία, όπως η διαχείριση της συμπεριφοράς των μαθητών, η διδασκαλία σε ένα πολυπολιτισμικό και πολυγλωσσικό περιβάλλον, ο επαγγελματικός προσανατολισμός των μαθητών και η παροχή συμβουλών, αναδεικνύουν ότι η διδασκαλία σήμερα αποτελεί μια μάλλον πολύπλοκη εργασία και ότι το κεφάλαιο που αφορά το “πώς να διδάξουν”είναι πολύπλευρο. Επιπλέον, εκφράζουν την άποψη, ότι οι εκπαιδευτικοί βλέπουν το ρόλο τους να πηγαίνει πέρα ​​από την απλή μετάδοση συγκεκριμένων γνώσεων: Να μπορούν να προετοιμάσουν του μαθητές για την πολυπλοκότητα της σύγχρονης ζωής, να δημιουργήσουν ενεργούς πολίτες, να σέβονταιτη διαφορετικότητα, να είναι κριτικοί, δημιουργικοί, ευέλικτοι…..
Όπως επισημαίνει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στην έκθεση με τίτλο “Υποστήριξη της Ανάπτυξης των Ικανοτήτων των Εκπαιδευτικών για Καλύτερα Μαθησιακά Αποτελέσματα”, “το εύρος και η πολυπλοκότητα των ικανοτήτων που απαιτούνται για τη διδασκαλία στον 21ο αιώνα είναι τόσο μεγάλα, ώστε ένα άτομο είναι απίθανο να τα κατέχει όλα, ούτε να τα έχει αναπτύξει όλα στον ίδιο υψηλό βαθμό”. Αυτό εν μέρει, μπορεί να εξηγήσει την αύξηση του αριθμού των δικτύων των εκπαιδευτικών που αναπτύσσονται για την ανταλλαγή πρακτικών και επαγγελματικής ανάπτυξης, επιτρέποντας μεθόδους με περισσότερη βοήθεια από ομότιμους, λιγότερο δομημένες, από κάτω προς τα πάνω και, ενδεχομένως, με μορφές αμοιβαίας υποστήριξης ΤΠΕ. Αποτελεί ενδιαφέρον, το ότι οι εκπαιδευτικοί είναι πιο ικανοποιημένοι με την εργασία τους και τη θεωρούν καλύτερα αποτιμημένη από την κοινωνία, όταν εργάζονται σε ένα περιβάλλον που δείχνει μια  κουλτούρα συνεργασίας του σχολείου, με κοινή ευθύνη, και ενεργό συμμετοχή στις αποφάσεις του σχολείου.
Όλα αυτά απαιτούν ένα διαφορετικό τρόπο θεώρησης των εκπαιδευτικών μας. Όταν τους σκεφτόμαστε, οι περισσότεροι από εμάς έχουμε κατά νου την εικόνα ενός ατόμου, ίσως με το πρόσωπο του αγαπημένου ή πιο μισητού μας δασκάλου, να στέκεται μπροστά στην έδρα του, με τον πίνακα πίσω του, και να παραδίδει κάποιο μάθημα. Αντ 'αυτού, ίσως να πρέπει να σπάσουμε την εικόνα της απομονωμένης τάξης και του δόγματος “ένας δάσκαλος μια τάξη” και να αναγνωρίσουμε ότι “η αποτελεσματική διδασκαλία απαιτεί τη συμμετοχή ομάδων από επαγγελματίες και όχι μεμονωμένους εκπαιδευτικούς”(Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η Ενίσχυση της Διδασκαλίας στην Ευρώπη, 2015).
Έτσι, δεν θα μπορούσε να υπάρχει μία μοναδική συνταγή για το τι κάνει ένα καλό δάσκαλο για κάθε μαθητή στα εκπαιδευτικά μας συστήματα, αλλά η ενίσχυση των ομάδων των εκπαιδευτικών για να εργαστούν από κοινού στο τι είναι καλύτερο για τους δικούς τους μαθητές, και η παροχή της υποστήριξης που χρειάζονται για να φτάσουν μέχρι εκεί, θα μπορούσε να αποτελέσει ένα καλό σημείο εκκίνησης ... και αυτό είναι ίσως που θα πρότεινε ένας καλός εκπαιδευτικός, ερωτώμενος πώς θα μπορούσε να βελτιώσει τη διδασκαλία στον 21ο αιώνα.
Συγγραφείς: Peter Birch και Elisa Simeoni
Μετάφραση στα Ελληνικά:  Εθνική Μονάδα ΕΥΡΥΔΙΚΗ Κύπρου

---

[1]Ο SirKennethRobinson(γεννημένος στις 4 Μαρτίου 1950) είναι Άγγλος συγγραφέας, ομιλητής και διεθνής σύμβουλος για την εκπαίδευση στις τέχνες στην κυβέρνηση, σε μη κερδοσκοπικούς οργανισμούς και σε φορείς εκπαίδευσης και τεχνών. Διετέλεσε Διευθυντής του έργου Τέχνες στα Σχολεία(1985-1989) και καθηγητής Τεχνών Εκπαίδευσης στο Πανεπιστήμιο του Warwick(1989-2001), και τώρα είναι ομότιμος καθηγητής του ίδιου ιδρύματος.  Το 2003 χρίστηκε ιππότης για τις υπηρεσίες του στην τέχνη.

Ενδοσχολική επιμόρφωση εκπαιδευτικών

Στις 9/9/2015 πραγματοποιήθηκε η ενδοσχολική επιμόρφωση των εκπαιδευτικών με τη φιλοξενία στο σχολείο μας και των εκπαιδευτικών του Περιφερειακού Δημοτικού Σχολείου Αγίας Μαρίνας Ξυλιάτου. Κατά τη διάρκεια της συνάντησης έγιναν διάφορες εκπαιδευτικές εισηγήσεις από το διευθυντή του σχολείου μας κ.Μιχάλη Μιχαήλ καθώς και από τη διευθύντρια του Περιφερειακού Αγίας Μαρίνας κ. Στέλλα Δαμαλά. Η ενδοσχολική επιμόρφωση εμπλουτίστηκε και από εισηγήσεις και συζητήσεις από τους εκπαιδευτικούς και των δύο σχολείων σε μια ευρεία θεματολογία γύρω από την παιδαγωγική επιστήμη γενικότερα και σε θέματα διδακτικής συγκεκριμένων μαθημάτων ειδικότερα. Ενδεικτικά αναφέρονται τα ακόλουθα θέματα: Διδακτική των μαθηματικών και της λογοτεχνίας, της Φυσικής Αγωγής, των θρησκευτικών, της προσέγγισης Clil, της Μουσειακής, της Εικαστικής αγωγής-γνωριμία με καλλιτέχνες καθώς και τρόποι αντιμετώπισης θεμάτων πειθαρχίας κ.α.

ΣΧΟΛΙΚΟΣ ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΣ

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Vl από σχετική εγκύκλιο που στάλθηκε στα σχολεία.
Συμβουλές προς γονείς Οι πιο κάτω συμβουλές απευθύνονται προς όλους τους γονείς και μπορούν να αξιοποιηθούν από το σχολείο για την ενημέρωση και ευαισθητοποίηση των γονέων. Μπορούν, επίσης, να αποτελέσουν ένα χρήσιμο εργαλείο για τους γονείς των οποίων τα παιδιά εμπλέκονται σε περιστατικά σχολικού εκφοβισμού. Η κάθε σχολική μονάδα επιλέγει τον τρόπο που θα διοχετεύσει τις πιο κάτω πληροφορίες (διάλεξη, έντυπο υλικό, ιστοσελίδα σχολείου κ.λπ.)
Συμβουλές προς γονείς των οποίων τα παιδιά δέχονται εκφοβισμό
1. Προσέξτε για αλλαγές στη συμπεριφορά και τη στάση του παιδιού σας:
- Παιδιά, που υπόκεινται σε εκφοβισμό, δίνουν σημάδια πως κάτι δεν πάει καλά.
- Μπορεί να παρουσιάζουν απροθυμία να πάνε στο σχολείο, φυσικά σωματικά συμπτώματα, όπως πονοκέφαλο, πόνο στο στομάχι και διαταραχές του ύπνου.
- Σημάδια κακοποίησης στο σώμα (εκδορές, μώλωπες κ.ά.).
- Κλέβουν χρήματα, για να τα δώσουν στον εκβιαστή.
- Εξαφανίζονται τα πράγματά τους (χρήματα, κολατσιό, αντικείμενα).
- Παρουσιάζουν σοβαρές διακυμάνσεις στη διάθεσή τους.
- Μειώνεται η σχολική τους επίδοση.
- Δείχνουν να μην έχουν φίλους.
- Μειώνονται οι δεξιότητες επικοινωνίας τους.
- Φοβούνται να χρησιμοποιήσουν το κινητό τηλέφωνο ή να ανοίξουν το ηλεκτρονικό τους ταχυδρομείο.
- Γίνονται επιθετικοί, παράλογοι, ανήσυχοι.
- Μπορεί να παρουσιάσουν ανορεξία ή βουλιμία.
2. Ακούστε το προσεκτικά. Αποκτήστε μια ξεκάθαρη αντίληψη του περιστατικού (χώρος, χρόνος, διάρκεια, επανάληψη, παρόντες, περιγραφή του περιστατικού).
3. Απενοχοποιήστε το παιδί και επιβραβεύστε το για την αποκάλυψη.
4. Εξηγήστε ότι κανείς δεν έχει το δικαίωμα να του φέρεται έτσι.
5. Πιστέψτε το, όταν σας εκμυστηρευτεί ότι υπέστη σχολικό εκφοβισμό (φοβάται μήπως δεν το κατανοήσουν, του επιρρίψουν την ευθύνη ή ότι θεωρηθεί ότι διαφέρει).
6. Ζητήστε να σας πει πώς αντιμετωπίζει το πρόβλημα. Διερευνήστε μαζί και άλλους τρόπους.
7. Μην του ζητήσετε να κάνει στο άλλο παιδί «τα ίδια».
8. Ενθαρρύνετε το να αναφέρει το περιστατικό στον δάσκαλο/καθηγητή του.
9. Εξηγήστε τη διαφορά του «προδίδω/καταγγέλλω» από το «ζητάω» βοήθεια.
10. Επικοινωνήστε και εσείς με τον δάσκαλο/καθηγητή του παιδιού σας.
11. Ζητήστε βοήθεια/στήριξη από τον εκπαιδευτικό ψυχολόγο του σχολείου ή και τον καθηγητή/καθηγήτρια συμβουλευτικής (ΣΕΑ).
12. Ζητήστε βοήθεια/στήριξη από τις Γραμμές Στήριξης (Παράρτημα V)
13. Διδάξετε το παιδί να αντιμετωπίζει τον εκφοβισμό:
- Να αντιδρά λεκτικά, λέγοντας: «δε μου αρέσει αυτό που είπες ή έκανες» ή «μπορείς να πεις ό,τι θες, αλλά δεν είναι αλήθεια» .
- Να απομακρύνεται από τον δράστη.
- Να χρησιμοποιεί χιούμορ.
14. Κάνετε εξάσκηση με το παιδί σας, να δίνει σύντομες αποστομωτικές απαντήσεις (αστείες, όχι εχθρικές), όπως:
- Πείραγμα: Γιατί έχεις κόκκινα μαλλιά;
- Απάντηση: Με κάνει να ξεχωρίζω μέσα στο πλήθος.
- Πείραγμα: Φαίνεσαι χαρούμενος με τα γυαλάκια σου.
- Απάντηση: Ναι, έχω επιπρόσθετα μάτια, για να ελέγχω τα πάντα.
- Πείραγμα: Έχεις μεγάλα αυτιά, σαν τον ελέφαντα.
- Απάντηση: Ναι, αλλά εγώ ακούω πολύ καλύτερα από σένα.
15. Υπενθυμίζετε στο παιδί σας να χρησιμοποιεί τη γλώσσα του σώματος, που θα του δώσει περισσότερη αυτοπεποίθηση (όρθιος, ανοικτοί ίσιοι ώμοι, διατήρηση οπτικής επαφής).
16. Ενθαρρύνετέ το να χρησιμοποιεί το πρώτο πρόσωπο στην έκφραση, ώστε να είναι διεκδικητικό: «εγώ πιστεύω ότι αυτό που κάνεις δεν είναι σωστό/δίκαιο…».
17. Διδάξετε το παιδί σας να:
- Σκέφτεται θετικές εικόνες για τον εαυτό του, ώστε να ενισχύει την αυτοεκτίμηση του.
- Μένει σε χώρους που υπάρχουν ενήλικες ως επιτηρητές.
- Μένει με ομάδα από φίλους.
18. Βοηθήστε το παιδί σας να αναπτύξει τις κοινωνικές του δεξιότητες.
19. Υιοθετήστε θετικές κοινωνικές σχέσεις και δραστηριότητες.
- Βοηθήστε το παιδί σας να αποκτήσει φίλους, εντός και εκτός σχολείου, με τους οποίους να ταιριάζει.
- Προτείνετε δραστηριότητες που μπορούν να κάνουν μαζί.
- Βρείτε δραστηριότητες που το παιδί σας απολαμβάνει και κάνει με επιτυχία.
20. Εξασφαλίστε για τα μικρά παιδιά εικονογραφημένα βιβλία με θέμα το σχολικό εκφοβισμό μέσω ιστοριών.
Συμβουλές προς γονείς των οποίων το παιδί παρουσιάζουν εκφοβιστική συμπεριφορά
1. Ακούστε το προσεκτικά.
2. Βοηθήστε το να αντιληφθεί ότι η συμπεριφορά του έχει επιπτώσεις, τόσο για το ίδιο όσο και για τους άλλους.
3. Μην κτυπάτε το παιδί ως τιμωρία για τις επιθετικές συμπεριφορές του. Προτιμήστε την αφαίρεση προνομίων ως τιμωρία.
4. Διδάξετέ το εναλλακτικές τεχνικές για επίλυση συγκρούσεων, που δεν περιλαμβάνουν βία (π.χ. διαχείριση θυμού, διεκδίκηση με ευγενικό τρόπο).
5. Επαινείτε και ενισχύετε το παιδί κάθε φορά που επιδεικνύει συνεργατικές και φιλικές σχέσεις προς άλλα παιδιά.
6. Υποβάλετε ερωτήσεις αναφορικά με τα βιώματά του στο σχολείο (φίλους, παιχνίδια, θυμό-ζήλεια-φόβο, εάν το εκφοβίζουν και αν το αναγκάζουν άλλοι να εκφοβίζει).
7. Συνεργαστείτε με το σχολείο για εξεύρεση κοινών τρόπων αντιμετώπισης της συμπεριφοράς του παιδιού.
Συμβουλές προς γονείς των οποίων το παιδί είναι θεατής περιστατικού εκφοβιστικής συμπεριφοράς
1. Ακούστε το παιδί σας προσεκτικά και επιβραβεύσετέ το για την αναφορά στο περιστατικό σχολικού εκφοβισμού.
2. Συζητήστε με το παιδί σας τον τρόπο με τον οποίο η στάση του επηρεάζει: α) το παιδί που θυματοποιείται και β) το παιδί που ασκεί εκφοβισμό.
3. Ενθαρρύνετέ το:
- να αναφέρει το περιστατικό σε ενήλικα.
- να στηρίξει το παιδί που δέχεται τον εκφοβισμό, υπερασπίζοντάς το, χωρίς να δρα εκδικητικά και χωρίς τη χρήση βίας.
- να αποδοκιμάσει τον θύτη, χωρίς να θέτει σε κίνδυνο τον εαυτό του.
Γενικότερα
Ενισχύστε την αυτοεκτίμηση του παιδιού σας:
- Αφιερώστε χρόνο στο παιδί.
- Εντοπίστε τα θετικά στοιχεία του κάθε παιδιού, εστιάζοντας την προσοχή σας στις δυνατότητες παρά στις αδυναμίες του.
- Δώστε ευκαιρίες επιτυχίας στο παιδί.
- Ενθαρρύνετέ το να συμμετέχει στη λήψη αποφάσεων για θέματα που το αφορούν.
- Δώστε του ευκαιρίες να κάνει επιλογές και να αναλαμβάνει πρωτοβουλίες.
- Σεβαστείτε την ελευθερία να ενεργεί, αρκεί να είναι σε συγκεκριμένα πλαίσια και όρια συμπεριφοράς.
- Προωθήστε το παιδί να εκφράζεται θετικά για τον εαυτό του.

ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΓΙΑ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΠΕΙΘΑΡΧΙΑΣ ΚΑΙ ΘΕΤΙΚΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΜΑΣ

Ομιλία Αλέξανδρου Ταπάκη -πρώην επιθεωρητή Δημοτικής Εκπαίδευσης

Η ομιλία έγινε στο Περιφερειακό Ασίνου 4 Δεκεμβρίου 2009 . Εξακολουθεί να είναι επίκαιρη, γι’αυτό την επαναδημοσιεύουμε.

------------------------------------------------

Σε μας τους γονείς, ο Θεός έδωσε το μεγάλο προνόμιο να είμαστε συνδημιουργοί, συνεργάτες του και συνεχιστές του θείου έργου της δημιουργίας. Είμαστε δημιουργοί νέων ανθρώπων, έχουμε χαρίσει τη ζωή στα παιδιά μας, ο ρόλος μας όμως δε σταματάει ως εδώ. Επεκτείνεται και σε κάτι πολύ πιο σημαντικό, που είναι η ανατροφή των παιδιών μας. Για να πούμε ότι έχουμε επιτελέσει το καθήκον μας ως γονείς πρέπει να δώσουμε μια καλή ανατροφή στα παιδιά μας, να τα κάνουμε σωστούς και ολοκληρωμένους ανθρώπους, χρήσιμους στην κοινωνία. Να έχουν δύναμη και θέληση, για να αντιμετωπίζουν τις δυσκολίες της ζωής, από την άλλη όμως να διακρίνονται και για την πειθαρχία στους νόμους και κανονισμούς της πολιτείας και της κοινωνίας. Αυτή η πειθαρχία θα είναι ευχής έργο να μην επιβάλλεται με τη δαμόκλειο σπάθη , αλλά να είναι μια εσωτερική πειθαρχία, μια αυτοπειθαρχία και αυτοκυριαρχία, η οποία να προέρχεται από το ίδιο το πρόσωπο και τη λογική του σκέψη.

Έτσι θα μπορούσαμε να πούμε ότι η οικογένεια είναι το πρώτο σχολείο

του παιδιού. Από το κλίμα και την ατμόσφαιρα που επικρατεί στο σπίτι, το παιδί μαθαίνει να συνεργάζεται με τους συνανθρώπους του και να δημιουργεί ένα χαρακτήρα κοινωνικό, ενάρετο και πειθαρχημένο ή αντίθετα ένα χαρακτήρα εγωκεντρικό, επιθετικό και αντικοινωνικό.

Το παράδειγμα των γονέων

Η οικογενειακή ατμόσφαιρα που επικρατεί στο σπίτι, καθώς και το ζωντανό παράδειγμα των γονέων, είναι ο κυριότερος παράγοντας που συντελεί στη διαμόρφωση της προσωπικότητας του παιδιού. Το παιδί μιμείται τον πατέρα, τη μητέρα, τα αδέλφια του. Στην εφηβεία έχει τα ινδάλματα των ηθοποιών, των τραγουδιστών, των ποδοσφαιριστών.

Το παράδειγμα των γονέων και παιδαγωγών είναι ένα ισχυρό παιδαγωγικό μέσον. Με το παράδειγμα τους οι γονείς πρέπει να ενσταλάξουν στην ψυχή

των παιδιών τους την απλότητα, την καλοσύνη, την αγάπη. Θα εμπνεύσουν την εμπιστοσύνη, τη σιγουριά, την εντιμότητα.

Η ευθύνη της οικογένειας είναι καθοριστικής σημασίας στη διαμόρφωση του χαρακτήρα και του συστήματος αξιών στο παιδί. Το παράδειγμα είναι ο καλύτερος τρόπος διδασκαλίας των ηθικών αξιών. Έχει διαπιστωθεί ότι τα παιδιά μιμούνται το λεξιλόγιο των γονιών τους ή του άμεσου περιβάλλοντος τους. Χρησιμοποιούν τη σωματική βία, αν δέχονται και αυτά σωματική βία και υβρίζουν άλλα παιδιά, αν και τα ίδια υβρίζονται στο σπίτι. Είναι πειθαρχημένες και συγκροτημένες προσωπικότητες αν στο οικογενειακό περιβάλλον έμαθαν να σέβονται και να τηρούν κάποιον κώδικα συμπεριφοράς.

Προβλήματα στην οικογένεια

Όταν υπάρχουν κάποια προβλήματα στην οικογένεια, δυστυχώς αυτά αντανακλούν και στη συμπεριφορά του παιδιού στο σχολείο, και αλλού. Τελευταία, γίνεται πολύς λόγος στα σχολεία μας για προβληματικά παιδιά. Πράγματι, υπάρχουν κάποια παράπονα για μαθητές που δημιουργούν προβλήματα στην ομαλή λειτουργία του σχολείου. Θέλω όμως να τονίσω ότι σε κάθε «προβληματικό παιδί» αντιστοιχεί μια προβληματική οικογένεια. Οι γονείς είναι κυρίως υπεύθυνοι για τις δυσκολίες προσαρμογής και κοινωνικοποίησης του παιδιού.

ΓΓ αυτό είναι καλό να μην έχουμε αντιπαραθέσεις με τα παιδιά μας και να αποφεύγουμε τις συγκρούσεις, αψιμαχίες και τους καυγάδες, είτε μεταξύ των συζύγων, είτε μεταξύ των γονέων και των παιδιών. Είναι καλό να δημιουργούμε τα θεμέλια της σωστής επικοινωνίας με τα παιδιά μας μέσα σε πνεύμα αμοιβαίας εκτίμησης και ηρεμίας.

Το οικογενειακό κλίμα επιδρά στη συμπεριφορά των παιδιών, τόσο στο σπίτι, όσο και στο σχολείο. Ας προσέξουμε τα πιο κάτω σημεία:

• Να δημιουργήσουμε ένα ευχάριστο ψυχολογικό κλίμα στο σπίτι.

• Να χαμηλώνουμε τον τόνο της φωνής μας.

• Να μάθουμε να χαλαρώνουμε και να διώχνουμε το άγχος.

• Να οργανώνουμε δημοκρατικά την οικογένεια μας

• Να πιστεύουμε και να προωθούμε τη συνεργασία και τον αμοιβαίο
σεβασμό.

Να βάλουμε την αγάπη, την αλληλοκατανόηση, το διάλογο στη θέση

του μίσους και των αντιθέσεων.

Να χρησιμοποιούμε λίγο χιούμορ, ένα χαμόγελο, να έχουμε

ανεκτικότητα στη διαφορετικότητα του άλλου.

Να θεσπίζουμε και να τηρούμε κάποιον κώδικα συμπεριφοράς που να

είναι σεβαστός από όλα τα μέλη της οικογένειας.

Πειθαρχία και αυτοπειθαρχία

Τα παιδιά πρέπει να έχουν κάποια όρια, τόσο στο σχολείο, όσο και στο σπίτι. Το κάθε σχολείο θέτει τους δικούς του κανονισμούς, που είναι φυσικά βασισμένοι στους κανονισμούς του Υπουργείου Παιδείας. Π.χ. σε μια εθνική γιορτή οι μαθητές είναι υποχρεωμένοι να φορέσουν τη στολή τους. Εάν ένας γονιός αμφισβητήσει αυτό τον κανονισμό, τότε δημιουργεί αμφιβολίες στο παιδί του και γκρεμίζει την εικόνα των εκπαιδευτικών στα μάτια του παιδιού. Εάν ως γονείς διαφωνούμε με κάποιον από αυτούς τους κανονισμούς, μπορούμε να αποταθούμε στη διεύθυνση του σχολείου και πιστεύω ότι μπορούμε να διαλευκάνουμε οποιεσδήποτε ασάφειες ή να θέσουμε τους δικούς μας προβληματισμούς και ενδοιασμούς. Είμαι βέβαιος ότι με μια ομαλή και δημιουργική συζήτηση, θα βρεθεί η χρυσή τομή και θα αρθούν

οποιεσδήποτε δυσκολίες.

.

Τόσο στο σχολείο, όσο και στο σπίτι οι κανονισμοί που θα θεσπίσουμε θα ακολουθούνται και από κάποιες κυρώσεις. Δε χρησιμοποιώ τη λέξη ποινές. Οι κυρώσεις αυτές είναι μια στέρηση από κάτι που αρέσει στο παιδί και πρέπει να είμαστε ως εκπαιδευτικοί και ως γονείς σταθεροί σε αυτές. Διαφορετικά, δε θα καταφέρουμε να εφαρμόζονται οι κανονισμοί μας, όπως είναι και ο στόχος μας.

Πειθαρχία και σωματικές ποινές

Κάποιοι γονείς αφού δεν καταφέρνουν με άλλους τρόπους να επιβάλουν την πειθαρχία καταφεύγουν στη σωματική τιμωρία και σε άλλες απάνθρωπες λύσεις που φαίνεται να αυξάνουν τον ήδη μεγάλο αριθμό κακοποιημένων παιδιών. Γνωρίζουμε ότι οι σωματικές ποινές και η πειθαρχία που επιβάλλεται από το φόβο και την τρομοκρατία δε συντείνουν στην ανατροφή ανθρώπων ικανών να συνεργάζονται και να λειτουργούν πάνω σε υγιείς κοινωνικές και συγκινησιακές βάσεις.

Πάντοτε στο παρελθόν, η επιβολή της πειθαρχίας βασίστηκε πάνω στην παράδοση: Οι ενήλικες θεωρούνταν ανώτεροι από τα παιδιά και όταν αυτοί μιλούσαν, τα παιδιά τους άκουγαν. Κι όταν δεν άκουγαν τότε έτρωγαν ξύλο. Είναι παροιμιώδεις οι φράσεις «όπου δεν πίπτει ο λόγος, πίπτει η ράβδος» και «το ξύλο βγήκε από τον παράδεισο» κλπ. Ακόμα και οι πατέρες της Εκκλησίας αναφέρονται στη χρησιμότητα των σωματικών τιμωριών. Αυτές όμως οι παραδοσιακές μέθοδοι πειθαρχίας, δεν έχουν πια καμιά αποτελεσματικότητα.

Η βία στην οικογένεια δημιουργεί πολύ άσχημες επιπτώσεις στη συμπεριφορά του παιδιού. Η σωματική βία εκδηλώνεται ως ξυλοδαρμός, αποστέρηση τροφής, παραμέληση της ιατρικής φροντίδας. Η ψυχολογική βία εκδηλώνεται με βρισιές, απειλές, προσβολές, εκβιασμούς. Έχει παρατηρηθεί ότι τα παιδιά τα οποία υποβάλλονται σε σωματικές τιμωρίες και υφίστανται υπέρμετρη σωματική βία ή κακοποίηση, σε κάποιο στάδιο θέλουν να εξάγουν αλλού αυτή τη βία, με τη μορφή μιας επιθετικής και αντικοινωνικής συμπεριφοράς.

Επομένως είναι αναγκαίο η εξωτερικά επιβαλλόμενη πειθαρχία να αντικατασταθεί από την αυτοπειθαρχία. Χωρίς αυτή την εσωτερική παρόρμηση, οποιαδήποτε εκπαιδευτική επίδραση μάλλον υπονομεύει παρά βοηθάει την ανάπτυξη του παιδιού.

Συχνά απειλούμε τα παιδιά γιατί έχουμε τη λανθασμένη πεποίθηση ότι ο φόβος θα καλλιεργήσει την πειθαρχία. Στο σημερινό όμως δημοκρατικό κλίμα, τα παιδιά θεωρούν τον εαυτό τους ισότιμο μέλος της κοινωνίας και συχνά, όταν δεν τους φερόμαστε με σεβασμό, αρνούνται να συμμορφωθούν. Πολλές φορές αυτή η άρνηση καταλήγει σε πόλεμο, μειώνει τη συνεργασία και αυξάνει τη δυσπιστία. Η δύναμη της επιβολής δεν προάγει τη συνεργασία και προκαλεί συγκρούσεις. Κάνει το παιδί να αντιστέκεται, να εκδικείται, να λέει ψέματα, να κατηγορεί τους άλλους, να εκδηλώνει επαναστατική συμπεριφορά, να φεύγει από το σπίτι.

Η πλήρης χαλάρωση και ασυδοσία

Πολλοί γονείς εγκαταλείποντας τις αυταρχικές αυτές μεθόδους, πήγαν στο

άλλο

άκρο: την πλήρη χαλάρωση και την πλήρη ανεκτικότητα και ανυπαρξία

κανόνων. Αποτέλεσμα είναι να γίνονται τα παιδιά πραγματικοί τύραννοι και οι

γονείς να υποφέρουν και να μην ξέρουν τι να κάνουν.

Ο εσωτερικός έλεγχος και η αυτοπειθαρχία

Τα δύο άκρα που είπαμε προηγουμένως δε φέρνουν κανένα αποτέλεσμα. Χρειάζεται να καλλιεργηθεί από τη μικρή παιδική ηλικία ο εσωτερικός έλεγχος και η αυτοπειθαρχία. Το παραδοσιακό λεξιλόγιο ελέγχω, κατευθύνω, τιμωρώ, απειλώ, θέτω όρια, τηρώ την τάξη, επιβάλλω το νόμο, είμαι σκληρός, εκδικούμαι, επιπλήττω, κατσαδιάζω, διατάζω, απαιτώ, θα αντικατασταθεί από ένα νέο λεξιλόγιο για την επίλυση προβλημάτων: λύω δημοκρατικά τις συγκρούσεις, τηρώ κάποιον κώδικα συμπεριφοράς, λαμβάνω από κοινού αποφάσεις, κάνω διάλογο με τα παιδιά, αναγνωρίζω τα λάθη, ζητώ συγνώμη κλπ.

Πρέπει να μάθουμε τα παιδιά μας να λύνουν μόνα τους τα προβλήματα

τους και να λαμβάνουν πρωτοβουλίες. Να είναι σε θέση να δέχονται τις ρπίνέπειες_των πράξεων τους. Αυτό προάγει και καλλιεργεί πολύ την πειθαρχία. Η πειθαρχία είναι μέρος της μάθησης και γΓ αυτό το παιδί πρέπει να διδάσκεται από τα λάθη του. Η διδασκαλία της αυτοπειθαρχίας είναι μια συνεχής διαδικασία, δεν είναι κάτι στο οποίο θα καταφύγουμε σε στιγμές έντασης ή κακής συμπεριφοράς. Πιο κάτω αναφέρω μερικά βήματα τα οποία θα ακολουθήσουμε για να επιτύχουμε την αυτοπειθαρχία.

ΠΡΩΤΟ ΒΗΜΑ

Συνέπεια λόγων και έργων

Οι ενήλικες πρέπει να κατανοήσουν και να εφαρμόσουν οι ίδιοι τη συμπεριφορά και τη στάση που απαιτούν από τα παιδιά. Δεν μπορούμε να ζητούμε από τα παιδιά μας να έχουν συγυρισμένα τα δωμάτια τους και εμείς να τα έχουμε ασυγύριστα.

Να ξεκαθαρίσουμε τι θέλουμε από τα παιδιά και να είμαστε σταθεροί σε αυτό

που θέλουμε. Η αμφιταλάντευση έχει κακές επιδράσεις στα παιδιά.

ΔΕΥΤΕΡΟ ΒΗΜΑ

Ενθαρρύνουμε κάθε θετική συμπεριφορά των παιδιών.

Δεν αρκούμαστε μόνος τις παρατηρήσεις αλλά δίνουμε τον έπαινο και την

ενθάρρυνση σε κάθε θετική συμπεριφορά του παιδιού.

Οι περισσότεροι ενήλικες προσπαθούν κυρίως να εξαλείψουν την αρνητική

συμπεριφορά που εκδηλώνεται. Αντίθετα όμως, πρέπει να προσπαθούμε να

ενθαρρύνουμε κάθε θετική συμπεριφορά που εκδηλώνεται από μέρους του

παιδιού.

Ακολούθως πρέπει να προσπαθούμε να κατανοούμε τους λόγους της

αρνητικής συμπεριφοράς για να καλλιεργήσουμε τη θετική συμπεριφορά.

ΤΡΙΤΟ ΒΗΜΑ

Να κατανοήσουμε γιατί το παιδί συμπεριφέρεται με αρνητική

συμπεριφορά.

Ποιος είναι ο σκοπός του παιδιού που ατακτεί;

-Μπορεί να θέλει να τραβήξει την προσοχή μας. π.χ Αν ο δάσκαλος

ασχολείται πολύ με ένα άτακτο παιδί, τότε το παιδί παίρνει την προσοχή που

θέλει.

-Μπορεί να θέλει να επιδείξει δύναμη

-Να πάρει εκδίκηση

-Να επιδείξει ανικανότητα, ανεπάρκεια (δεν αξίζω τίποτα, καμαρώστε με)

ΤΕΤΑΡΤΟ ΒΗΜΑ Επιβολή κυρώσεων.

Το παιδί να υφίσταται τις συνέπειες της πράξης του. Αυτό είναι μια θαυμάσια ευκαιρία για μάθηση., π.χ. Αν το παιδί δε φάει το φαγητό που ετοίμασε η μητέρα να μείνει νηστικό, ή τουλάχιστον να μην του αγοράσουμε και σουβλάκια. Αν ξέχασε να πάρει το τετράδιο των εργασιών του στο σχολείο να μην τρέξουμε να του το πάρουμε εμείς.

Η βίωση των συνεπειών είναι διαφορετική από την τιμωρία. Είναι το φυσικό αποτέλεσμα των πράξεων και υπάρχει το δικαίωμα επιλογής. Στη λογική συνέπεια ο τόνος της φωνής μας είναι φιλικός, ενώ στην τιμωρία υπάρχει ο θυμός.

Στην επιβολή των λογικών συνεπειών υπάρχουν οι εναλλακτικές λύσεις.

Παραδείγματα:

-Κώστα, πρέπει να αποφασίσεις αν προτιμάς να καθίσεις καλά στην καρέκλα

σου, ή αν θέλεις να μην καθίσεις καθόλου. Αποφάσισε τι προτιμάς.

-Καίτη, εμείς θέλουμε να δούμε τηλεόραση. Θα καθίσεις μαζί μας ήσυχα, ή

θέλεις να βγεις από το δωμάτιο;

- Θα πλύνω όλα τα ρούχα που βρίσκονται στο καλάθι. Τα άλλα θα μείνουν
άπλυτα για μια βδομάδα.

- Βλέπω ότι δεν μπορείς να συμπεριφέρεσαι σωστά με τους άλλους. Θα
πρέπει να πας στο δωμάτιο σου, όπου δεν υπάρχουν άλλοι, ώσπου να είσαι
έτοιμος να γυρίσεις και να συμπεριφερθείς σωστά.

Η πειθαρχία θα γίνει εύκολη υπόθεση όταν θέτουμε όρια και συνέπειες. Ως

ενήλικες θέτουμε σαφή όρια με τρόπο ήπιο χωρίς θυμούς, κηρύγματα ή

απειλές. Επιδιώκουμε την αυτοπειθαρχία και όχι την επιβολή ή την τιμωρία.

Ενημερώνουμε ήρεμα τα παιδιά μας για το τι πρέπει και τι δεν πρέπει. Αν

είναι δυνατό βάζουμε μαζί τους κανόνες. Αν είναι δυνατό αποφεύγουμε τα

πολλά ΜΗ. Προτάσεις που ξεκινούν από «μη» δηλώνουν επιβολή. Αντί

λοιπόν να πούμε στο παιδί μας «Μη κάνεις θόρυβο» είναι πιο καλά να του

πούμε « Μπορείς να παίζεις ήσυχα, γιατί ενοχλείς τους γύρω σου». Αντί να

πούμε «μη κτυπάς την πόρτα» να πούμε «σε παρακαλώ κλείσε απαλά την

πόρτα».

Παιδί: Μπορώ να πάω να παίξω;

Γονιός: Ναι, όταν τελειώσεις τα μαθήματα σου.

Οι συνέπειες των πράξεων

Αν ξεπερνά τα όρια που του θέσαμε του το ανακοινώνουμε ήρεμα. Είμαστε συνεργάτες με το παιδί και όχι αντίπαλοι. Χωρίς να χάνουμε την ψυχραιμία μας, απαλλαγμένοι από θυμό, ανακοινώνουμε τις συνέπειες των πράξεων του παιδιού.

Αυτές μπορεί να είναι:

1. Απώλεια προνομίων πχ. Αν το παιδί γυρίσει αργότερα από τον
συμφωνηθέντα χρόνο πρέπει να μείνει μέσα το επόμενο απόγευμα.

2. Απομάκρυνση:

Προσωρινή απομάκρυνση του παιδιού από άλλους για λίγα λεπτά για να σκεφτεί αυτό που έκανε. Χρησιμοποιείται για παιδιά νηπιαγωγείου ή μικρών τάξεων του δημοτικού. Απομονώνεται το παιδί σε μια ήρεμη περιοχή χωρίς να κάνει τίποτε. Ποτέ στο σκοτάδι ή σε κλειδωμένο δωμάτιο. Δεν είναι φυλάκιση «Λυπάμαι, αλλά πρέπει να μείνεις μόνος για λίγο για να σκεφτείς^..

3. Έκφραση απογοήτευσης

Να γνωρίσει το συναίσθημα της απογοήτευσης του γονιού για τη συγκεκριμένη συμπεριφορά που επέλεξε το παιδί. Το ενημερώνουμε για το τι συναισθήματα μας προκάλεσε η συμπεριφορά του

4. Αποκατάσταση της ζημιάς

Το παιδί να αναλαμβάνει την ευθύνη των πράξεων του και να επιλύει προβλήματα που δημιουργεί. Αν σπάσει κάτι να το πληρώσει, αν λερώσει να το καθαρίσει.

Ο διάλογος

Η επίτευξη της πειθαρχίας και αυτοπειθαρχίας έχει καλό αποτέλεσμα μόνο όταν αναπτύσσεται ένας λογικός διάλογος μεταξύ γονέων και παιδιών,

μέσα σε πνεύμα ισότητας και ηρεμίας και αμοιβαίου σεβασμού. Ο διάλογος αποτελεί μέρος της επικοινωνίας, μιας επικοινωνίας που πρέπει να είναι αμφίδρομη. Ο διάλογος θεωρείται ο πιο ενδεδειγμένος τρόπος για καλλιέργεια της πειθαρχίας. Ένας ήρεμος διάλογος με λογικά επιχειρήματα αποτελεί το καλύτερο μέσον για λύση των σοβαρών προβλημάτων.

Αν προσπαθήσουμε να επιβάλουμε διαφορετικά τις απόψεις μας, με τιμωρίες, προσβολές και επιβολές, θα έχουμε ίσως ένα πρόσκαιρο αποτέλεσμα, μια προσωρινή πειθαρχία. Αυτή θα είναι το αποτέλεσμα του φόβου και της ισχύος του πιο δυνατού, θα έχουμε όμως ως αντίδραση την πικρία, την τάση για εκδίκηση, το χάσμα. Πόσο σοφή είναι σ' αυτή την περίπτωση η συμβουλή του Αποστόλου Παύλου για ανάπτυξη ενός λογικού και σοβαρού διαλόγου: « Οι πατέρες μη παροργίζετε τα τέκνα υμών, αλλ' εκτρέφετε αυτά εν παιδεία και νουθεσία Κυρίου...» (Εφεσ. )

Η ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ

Η κατ' οίκον εργασία αποτελεί το πρώτο κοινωνικό συμβόλαιο μεταξύ σχολείου και οικογένειας.Με την εργασία του μαθητή στο σπίτι μπορούν οι γονείς να παρακολουθούν την εργασία που γίνεται στην τάξη, αλλά, παράλληλα, φαίνεται και το ενδιαφέρον των γονιών για τα παιδιά τους και ο βαθμός στον οποίο τα παιδιά έχουν κατανοήσει τα όσα διδάχτηκαν.

Η ανάθεση εργασιών στο σπίτι, που θα είναι δημιουργικό συμπλήρωμα της εργασίας που γίνεται στην τάξη, είναι απαραίτητη, για να μάθουν τα παιδιά να εργάζονται μόνα τους, να δημιουργούν, να αυτενεργούν, να είναι υπεύθυνα.

Οι εργασίες που αναθέτουν οι δάσκαλοι για το σπίτι θα πρέπει να διακρίνονται από τα πιο κάτω γνωρίσματα:

-να είναι προσεκτικά διαβαθμισμένες και να ανταποκρίνονται στην ηλικία και στις ικανότητες των παιδιών. Η κατ' οίκον εργασία προσφέρεται για εξατομίκευση, γΓ αυτό μπορούν να ανατίθενταηΜγότερες εργασίες σε παιδιά που αντιμετωπίζουν μαθησιακές δυσκολίες.

- Να εμπίπτουν στα ενδιαφέροντα των παιδιών, ώστε να είναι δημιουργικές και ευχάριστες.

-να είναι ανάλογες με τα μέσα που διαθέτουν τα παιδιά και η οικογένεια τους. -να απαιτούν λίγο χρόνο για να ολοκληρωθούν. -Να μπορούν να γίνονται από τα παιδιά χωρίς τη συνεχή βοήθεια των γονιών. Ο ρόλος των γονιών είναι απλώς να καθοδηγούν τα παιδιά για το πώς να εργαστούν, και όχι για το τι θα γράψουν, και στο τέλος να ελέγχουν ότι οι εργασίες έγιναν σε ικανοποιητικό βαθμό.

Η κατ'οίκον εργασία για την Α'τάξη

Ο ρόλος των γονιών για την εργασία που ανατίθεται στα παιδιά της Α'τάξης, είναι ιδιαίτερα σημαντικός και χρειάζεται όχι μόνο ο έλεγχος, αλλά και η συνεχής καθοδήγηση και βοήθεια, αφού τα παιδιά δεν είναι ακόμα σε θέση να διαβάσουν μόνα τους. Η κατ' οίκον εργασία στην Α'τάξη είναι πολύ ουσιαστική, αλλά από την άλλη δεν πρέπει να είναι υπερβολική για να μην κουράζει το παιδί. Δεν πρέπει να μετατραπεί το σπίτι σε σχολείο, αλλά θα γίνεται απλή επανάληψη των προτάσεων ή γραμμάτων που διδάκτηκαν στην τάξη για καλύτερη εμπέδωση τους. Ο γονιός θα κάθεται δίπλα στο παιδί, όταν χρειάζεται και θα το βοηθά. Τα μικρά παιδιά δυσκολεύονται στη συγκέντρωση, γΓ αυτό πρέπει να τους δείχνουμε κατανόηση και υπομονή. Θα αφιερώνουμε κάποιο χρόνο για τα παιδιά μας, δεν πρέπει να τον τσιγγουνευόμαστε, ούτε να δείχνουμε ότι βαρεθήκαμε, ή ότι μας είναι μια αγγαρεία. Το ίδιο αρνητικό συναίσθημα για την εργασία του θα μεταδώσουμε και στο παιδί μας και θα ανυπομονεί να ξεμπερδέψει μια ώρα γρηγορότερα.

Η εργασία στο σπίτι δεν πρέπει να μετατραπεί σε ένα δράμα τόσο για το παιδί της Α'τάξης , όσο και για τους γονείς. Πρέπει να μένουμε μακριά από απειλές, τιμωρίες, και ένταση. Οι γονείς πρέπει να δημιουργούν ευχάριστες συνθήκες για την ώρα αυτή. Να δείχνουν οι ίδιοι την καλή διάθεση, να λέγουν κάποιο αστείο, να ενθαρρύνουν με ένα μπράβο το παιδί τους και ποτέ να μη θυμώνουν και να μη τιμωρούν το παιδί τους, επειδή βαρέθηκε ή επειδή δεν καταλαβαίνει κάτι. Πρέπει να οπλίζονται με μεγάλη υπομονή Τα παιδιά αγαπούν τη μάθηση. Εμείς δεν πρέπει να σκοτώνουμε αυτή την έφεση των παιδιών.

Χρησιμοποιούμε λοιπόν το χιούμορ, τον έπαινο και την αμοιβή, κάνουμε μικρά διαλειμματάκια, όταν νιώθουμε το παιδί μας να κουράζεται.

Η στάση των γονιών

Μια ομάδα γονιών, θέλοντας τα παιδιά τους να είναι καλοί μαθητές, προσφέρουν πολλές ώρες από τον ελεύθερο τους χρόνο για να διαβάσουν μαζί με το παιδί τους τα μαθήματα. Κάθονται συνεχώς μαζί με το παιδί τους. Τα παιδιά συνηθίζουν με αυτό τον τρόπο και δεν μπορούν καθόλου να εργαστούν μόνα τους. Σε ακραίες περιπτώσεις οι ίδιοι οι γονείς κάνουν την εργασία του παιδιού τους, για να ξεμπερδεύουν μια ώρα νωρίτερα.

Μια άλλη ομάδα γονέων, αδιαφορούν και αφήνουν εντελώς μόνο το παιδί, χωρίς να το ελέγχουν καθόλου. Αυτό οφείλεται στους εξής λόγους:

• Είναι απογοητευμένοι από την επίδοση των παιδιών τους έχουν υπερβολικές άλλες υποχρεώσεις αδυνατούν να παρακολουθήσουν την εργασία του παιδιού τους, με αποτέλεσμα τα παιδιά να πηγαίνουν αδιάβαστα στο σχολείο. Οργάνωση της εργασίας στο σπίτι

Στη σημερινή εποχή ο χρόνος του κάθε ανθρώπου είναι πολύτιμος . Στις περισσότερες οικογένειες και οι δύο γονείς εργάζονται. Με την επιστροφή τους στο σπίτι το βράδυ έχουν πολλές άλλες ευθύνες, όπως το μαγείρεμα, καθάρισμα σπιτιού, φροντίδα των παιδιών, κοινωνικές υποχρεώσεις. Το θέμα της κατ' οίκον εργασίας των παιδιών απασχολεί όλες τις οικογένειες και απορροφά μεγάλα ή μικρά χρονικά διαστήματα του ελεύθερου χρόνου τους.

Πρακτικά, για να βοηθηθεί όλη η οικογένεια, πρέπει με την αρχή της σχολικής χρονιάς να καθοριστεί ένα χρονοδιάγραμμα για τις δραστηριότητες των παιδιών. Χρειάζεται να γίνει δηλαδή μια συμφωνία, η οποία να καθορίζει το χρόνο μελέτης του παιδιού (πότε και πόσο) την ώρα για παιγνίδι, παρακολούθηση τηλεόρασης, και ύπνου. Η περίοδος για την εργασία στο σπίτι πρέπει να επιλέγεται προσεκτικά και να είναι την ίδια ώρα κάθε μέρα. Με αυτό τον τρόπο μετατρέπεται σε ρουτίνα που επιτρέπει τόσο στο γονιό, όσο και στο παιδί να είναι πνευματικά προετοιμασμένοι να καθίσουν να εργαστούν και να μην μπαίνουν στον πειρασμό να σκέφτονται τι άλλο καλύτερο θα έκαναν εκείνη την ώρα. Έτσι επιλέγουμε την ώρα μελέτης με βάση τα πιο κάτω κριτήρια:

α) Πρέπει να είναι χρόνος που το παιδί δεν είναι ούτε πεινασμένο, ούτε κουρασμένο. Αν η εργασία στο σπίτι γίνει αργά το βράδυ, το μυαλό του παιδιού δεν είναι ξεκούραστο για την απαιτούμενη συγκέντρωση και έτσι δε θα μπορέσει να αφομοιώσει ό,τι μαθαίνει. Τότε η εργασία θα παρατραβήξει σε χρόνο με ελάχιστα επιτεύγματα.

β) Πρέπει να είναι χρόνος που το σπίτι είναι σχετικά ήσυχο και η προσοχή του παιδιού δεν θα αποσπάται από την τηλεόραση, το παιγνίδι των άλλων παιδιών ή άλλες δραστηριότητες.

Ένα παράδειγμα είναι:

1.30 -2.00 Μεσημεριανό φαγητό.

2:00-2:30 Ξεκούραση

2:30-4:00 Διάβασμα

4:00-5:00 Παιγνίδι

5:00-7:00 Τηλεόραση

7:00-7:30 Δείπνο

8:00-8:30 Διάβασμα βιβλίου

8:30 ή 9:00 Ύπνος

Ανάλογα, βέβαια με την αλλαγή των εποχών και την ηλικία του παιδιού, το πρόγραμμα μπορεί να διαφοροποιηθεί.Μπορεί να διαφοροποιηθεί, επίσης αν στη'διάρκεια του απογεύματος υπάρχει κάποιο φροντιστήριο.

Αν οι γονείς εργάζονται τα απογεύματα τότε πρέπει σίγουρα, πριν γυρίσουν στο σπίτι από τη δουλειά τους, τα παιδιά να έχουν διαβάσει τα μαθήματα τους. Οι γονείς θα λύσουν κατ' αρχή κάποιες απορίες που μπορεί να έχουν τα παιδιά. Έτσι θα κάνουν κάποιες εργασίες που δεν κατάλαβαν, ύστερα από επεξηγήσεις που θα δώσουν οι γονείς.

Κατόπιν οι γονείς ελέγχουν τις εργασίες που έκαναν τα παιδιά. Ο έλεγχος αυτός δε χρειάζεται να είναι λεπτομερής.Μπορούμε να ελέγχουμε επιλεκτικά κάποιες εργασίες ή ασκήσεις.

Έλεγχος, επίσης χρειάζεται και στην εργασία των παιδιών που πηγαίνουν στο ολοήμερο σχολείο. Κανονικά, τα παιδιά αυτά πρέπει να εκτελούν όλη την εργασία τους στην ώρα που μένουν στο ολοήμερο. Αλλά είναι καλό και για το γονιό να κάνει κάποιο έλεγχο στην εργασία του παιδιού του, για να παίρνει ό ίδιος από πρώτο χέρι μια ενημέρωση για το τι κάνει το παιδί του, να διορθώνει τυχόν λάθη που έκανε το παιδί και επίσης για να αντιλαμβάνεται το παιδί ότι οι γονείς του ενδιαφέρονται για το τι κάνει, έστω και αν η εργασία αυτή γίνεται στο ολοήμερο σχολείο.

Αδυναμίες των παιδιών

Τα προβλήματα οξύνονται όταν τα παιδιά παρουσιάζουν κάποιες αδυναμίες και δυσκολεύονται σε μεγάλο βαθμό με τα μαθήματα τους. Τότε, είναι απαραίτητο οι γονείς να επισκέπτονται το σχολείο και να συζητούν με τους εκπαιδευτικούς των παιδιών τους, για να βρουν από κοινού κάποιες λύσεις στο πρόβλημα. Η συνεργασία οικογένειας και σχολείου στις πριπτώσεις αυτές είναι πολύτιμη.

Η συνεργασία μπορεί να βοηθήσει στο σχεδιασμό και την εφαρμογή νέου χρονοδιαγράμματος των παιδιών. Οι εκπαιδευτικοί μπορούν να συζητήσουν στην τάξη τα θετικά της εφαρμογής ενός τέτοιου προγράμματος και να δώσουν συμβουλές στα παιδιά. Επιπρόσθετα οι εκπαιδευτικοί μπορούν να εξηγήσουν στους γονείς πώς να βοηθήσουν τα παιδιά. Οι εκπαιδευτικοί γνωρίζουν τις αδυναμίες των παιδιών και μπορούν να συμβουλεύσουν τους γονείς σε σημεία στα οποία πρέπει να δώσουν μεγαλύτερη σημασία και ποιες μεθόδους να χρησιμοποιήσουν.

Η επικοινωνία σχολείου και οικογένειας είναι σημαντική. Μέσα από τη συνεργασία βοηθούνται τα παιδιά με το σωστό τρόπο. Η βοήθεια για την κατ'οίκον εργασία έχει σημαντικό αντίκτυπο και στον τρόπο που αντιμετωπίζουν οι εκπαιδευτικοί τα παιδιά»Όταν οι δάσκαλοι αντιλαμβάνονται ότι υπάρχει ενδιαφέρον από το σπίτι και καταβάλλεται κάθε προσπάθεια για βοήθεια του παιδιού, τότε και αυτοί εντείνουν τις προσπάθειες και ανταποκρίνονται περισσότερο στις ανησυχίες των γονέων. Όταν όμως οι δάσκαλοι διαισθάνονται μια αδιαφορία από μέρους των γονιών (δεν έρχονται τα σωστά βιβλία στο σχολείο, οι εργασίες είναι ασυμπλήρωτες, οι γονείς δε ρωτούν για την πρόοδο των παιδιών) τότε και αυτοί απογοητεύονται και ελαττώνουν τις προσπάθειες. Τα αποτελέσματα μιας συνεργασίας μεταξύ σχολείου και οικογένειας, είναι ευεργετικά για την πρόοδο του παιδιού και την υπερπήδηση κάποιων δυσκολιών.

Όταν το παιδί μας έχει να κάνει μια δύσκολη εργασία, δεν πρέπει να το αποπαίρνουμε από την αρχή, επειδή μας λέει ότι δυσκολεύεται. Θα αντιμετωπίζουμε κάπως έτσι το πρόβλημα:

- Μαρία, η εργασία σου είναι δύσκολη σήμερα, αλλά ξέρεις, αν όλα τα πράγματα ήταν εύκολα, δε θα ήταν ανάγκη να πηγαίνουμε στο σχολείο. Έλα, ας προσπαθήσουμε μαζί. Δοκίμασες πολλές φορές. Είδες τι ωραία που γράφεις τώρα;

Λύση μαθηματικού προβλήματος

Κάποτε το παιδί δυσκολεύεται στη λύση κάποιου μαθηματικού προβλήματος. Εκείνο που πρέπει να ζητήσουμε από το παιδί μας είναι πρώτα να διαβάσει προσεκτικά το πρόβλημα. Αν δεν το κατανοήσει καλά, τότε θα το ξαναδιαβάσει. Μετά θα κατανοήσει και θα ταξινομήσει τα δεδομένα του προβλήματος και τα ζητούμενα. Στη συνέχεια, θα οργανώσει μέσα στο

του μια διαδικασία λύσης του προβλήματος. Ένα σχεδιάγραμμα, μια εξίσωση, ένας πίνακας θα βοηθήσει στη λύση.

Στη συνέχεια μπορούμε να δίνουμε και κάποια παρόμοια προβλήματα στο παιδί μας, μέχρι να κατανοήσει τη μέθοδο λύσης του σχετικού προβλήματος. Όταν καταλάβουμε ότι το παιδί απόκτησε τη δεξιότητα λύσης ενός συγκεκριμένου είδους προβλημάτων, τότε μπορούμε να δίνουμε παραλλαγμένα προβλήματα για να αποκαθηλώσουμε τη σκέψη του παιδιού και να καλλιεργήσουμε την κριτική σκέψη.

Έτσι θα του αναπτύξουμε τη μαθηματική σκέψη και θα το κάνουμε ικανό να λύει διάφορα είδη προβλημάτων. Το σπουδαιότερο είναι να το κάνουμε να αγαπήσει αυτού του είδους τη δραστηριότητα και να μην την θεωρεί αγγαρεία και ακατόρθωτο επίτευγμα. Γι' αυτό έχει μεγάλη σημασία η δική μας στάση στη λύση διάφορων προβλημάτων και η αίσθηση της μεγάλης χαράς ύστερα από τη λύση ενός προβλήματος.

Μελέτη ελληνικών Η μελέτη του γλωσσικού μαθήματος πρέπει να περιλαμβάνει τα εξής:

1. Αναγνωστική δεξιότητα

Είναι αναγκαία η απόκτηση της ευχέρειας στην αναγνωστική δεξιότητα. Παλαιότερα οι μεγάλοι έβαζαν τα παιδιά να διαβάζουν ολόκληρη την ανάγνωση δέκα ή περισσότερες φορές. Αυτό είναι υπερβολή, αλλ"α τουλάχιστον μια φορά να ζητούμε από το παιδί μας να διαβάσει το μάθημα του. Αυτό το βοηθά στην καλλιέργεια αυτής της δεξιότητας. Αν το παιδί μας δυσκολεύεται, χρειάζεται υπομονή και καθοδήγηση από μας. Βήμα βήμα πρέπει να συνηθίσουμε το παιδί μας να μη φοβάται, να μη βαριέται την ανάγνωση. Είναι μια βασική δεξιότητα που χρειάζεται καθημερινά στη ζωή μας.

2. Κατανόηση ενός κειμένου

Πολλοί άνθρωποι διαβάζουν ένα κείμενο και δεν καταλαβαίνουν το περιεχόμενο του. ΓΓ αυτό είναι καλά, όταν το παιδί μας διαβάζει ένα κείμενο, να του ζητούμε να μας πει τι λέει αυτό το κείμενο, το περιεχόμενο ή μια μικρή περίληψη. Να προσποιούμαστε ότι δεν θυμόμαστε, ότι δεν καταλάβαμε και να ζητούμε από το παιδί μας να μας ενημερώσει.

3. Γραμματικά φαινόμενα

Τα περισσότερα κείμενα έχουν κάποιες γραμματικές ασκήσεις . Αν μπορούμε βοηθούμε το παιδί να λύσει κάποιες που δυσκολεύεται. Η εξέταση από μας είναι πάλι ένας καλός τομέας που μπορούμε να κάνουμε. Αν δυσκολευόμαστε, λέμε στο παιδί να ρωτήσει τη δασκάλα του την άλλη μέρα. 4. Σκέφτομαι και γράφω

Αρκετά κείμενα περιέχουν αυτή τη δραστηριότητα. Κανονικά πρέπει να γίνεται στο σχολείο. Αν το παιδί μας έχει να κάνει μια έκθεση στο σπίτι, τότε πρώτα μιλούμε αρκετά μαζί του για το θέμα και κατόπιν του ζητούμε να γράψει εκείνα που μας έχει εκφράσει και συζητήσαμε μαζί.

Τελειώνοντας θέλω να τονίσω ότι η κατ' οίκον εργασία είναι ένα θέμα που μπορεί να βοηθήσει το παιδί μας να εξελιχθεί σε έναν ικανό μαθητή και να αποκτήσει πολλές δεξιότητες και γνώσεις. Μπορεί όμως, αν δεν χειριστούμε σωστά το θέμα εμείς οι γονείς να καταντήσει μια μάστιγα, μια τυραννία και μαρτύριο για όλη την οικογένεια. Δώστε λοιπόν βοήθεια στα παιδιά σας όχι κάνοντας εσείς την εργασία τους, αλλά μεταδίδοντας τους το μήνυμα ότι σας έχουν συμπαραστάτες για να πετύχουν στον αγώνα της μάθησης. Γιατί στο τέλος τα παιδιά είναι τη συμπαράσταση μας που θέλουν κι όχι την υποδούλωση μας. Στο χέρι μας είναι η εργασία στο σπίτι να αποβεί μια χρήσιμη και δημιουργική ώρα και όχι η ώρα του μπαμπούλα και των προστριβών μέσα στην οικογένεια.